LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Aalmoezeniershuis

Singel 267

inschrijving van armen en wezen in het Aalmoezeniershuis, 1626
inschrijving van armen en wezen in het Aalmoezeniershuis, 1626hart amsterdam

Om te voorkomen dat de allerarmsten in Amsterdam uit stelen of bedelen gaan, werd in 1613 het Aalmoezeniershuis opgericht. Thuiswonende armen krijgen hulp en weeskinderen worden hier op het Singel opgevangen. Op vijf schilderijen laten de Aalmoezeniers hun goede werk zien, wie de schilderijen gemaakt heeft is onbekend.

Op het eerste schilderij hebben de bestuurders, de Aalmoezeniers, het druk met nieuwe aanmeldingen. Alleen ingeschreven armen hadden recht op de ondersteuning. Op bepaalde tijden konden ze een zogeheten ‘broodloodje’ halen. Tegen inlevering hiervan kregen ze brood.

Op het tweede schilderij staat onder het toeziend oog van de Aalmoezeniers een grote groep mensen te wachten op hun beurt. Behalve voedsel delen de aalmoezeniers ook turf uit, om te voorkomen dat mensen doodvriezen

Op het derde schilderij krijgen de armen kleding van de aalmoezeniers.

Op het vierde schilderij komt een aalmoezenier op inspectie in de hennepklopperij, waar opgepakte bedelaars aan het werk worden gezet. Ze moeten er net zolang op hennepstengels stampen tot die zacht genoeg zijn om er touw van te maken.

Op het laatste schilderij gaan twee aalmoezeniers op huisbezoek. De man rechts laat zien dat hij met zo'n voet echt niet kan werken. Zijn vrouw ligt ziek op bed. Als ze doodgaat, zullen de aalmoezeniers voor een kist en een begrafenis zorgen, daar verwijst de begrafenis naar die door de open deur rechts te zien is. Aan de schoorsteenmantel hangt een schilderijtje met musicerende, vrijende en gokkende mensen, een toespeling op het losbandig leven als oorzaak van armoede.

Bron: hart.amsterdam

uitdeling van brood in het Aalmoezeniershuis, 1627
uitdeling van brood in het Aalmoezeniershuis, 1627amsterdam museum
een aalmoezenier deelt kleding uit, 1625-1630
een aalmoezenier deelt kleding uit, 1625-1630wiki
een aalmoezenier bezoekt de hennepklopperij
een aalmoezenier bezoekt de hennepklopperijwiki
aalmoezeniers op huisbezoek, 1625-1630
aalmoezeniers op huisbezoek, 1625-1630hart amsterdam

Gegevens van 7 november 2026.