Joods Meisjesweeshuis

In de Republiek van de 17e en 18e eeuw was de opvang van wezen vooral de verantwoordelijkheid van de kerk. De calvinisten, doopsgezinden, katholieken elke groep had eigen weeshuis. Voor wie daar niet terecht kon was er nog altijd het aalmoezeniersweeshuis, maar daar was de zorg dan ook het slecht.

In 1647 kregen de Joden hun eerste eigen weeshuis. En ruim honderd jaar later werd het Joods meisjesweeshuis opgericht, weer een eeuw later in 1861 werd hier op de Rapenburgerstraat 171 dit gebouw in gebruik genomen. Als snel was het pand te klein en werd ook nummer 169 erbij getrokken. Het motto ‘tot de goede werken behoort de opvoeding van weesmeisjes’ staat nog steeds op de gevel.

De weesmeisjes kregen in het weeshuis een orthodoxe opvoeding. Joodse feestdagen werden uitbundig gevierd. De meisjes werden opgeleid om later als dienstmeisje of naaister aan de slag te kunnen.

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog kreeg het weeshuis verschillende Duitse meisjes, ze waren door hun ouders naar Nederland gestuurd uit angst voor de nazi's. Tevergeefs. De eerste meisjes werden in juli 1942 gedeporteerd. Het weeshuis was leeg op 10 februari 1943.

De leiding probeerde in de tussentijd zoveel mogelijk meisjes te laten vluchten, in totaal konden zo 40 meisjes aan deportatie ontkomen. De opgepakte meisjes en de directrice werden in Auschwitz en Sobibor vermoord. Alleen onderdirectrice Betsy Vromen-Snapper overleefde de oorlog.