LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Adriaen van Nieulandt

Jodenbreestraat 5

de Dam in 1604 tijdens de laatste Leprozenommegang op Koppertjesmaandag, Adriaen van Nieulandt, 1633
de Dam in 1604 tijdens de laatste Leprozenommegang op Koppertjesmaandag, Adriaen van Nieulandt, 1633hart.amsterdam

Adriaen van Nieulandt is vooral bekend van het schilderij: "Jaarlijkse omgang der leprozen op koppertjesmaandag in Amsterdam". Koppertjesmaandag was een feestdag in Amsterdam op de eerste maandag na Driekoningen.

De gilden vierden die dag uitgebreid feest en de leprozen mochten voor één keer de stad in, om aalmoezen te vragen. De stoet zal hier (toen nog) de Breestraat zijn getrokken, het Leprozenhuis stond verderop op de hoek van de Jodenbreestraat en het Mr Visserplein.

Toch heeft Adriaen van Nieulandt het schilderij niet naar de waarneming gemaakt, Koppertjesmaandag was namelijk al 30 jaar verboden toen hij het schilderij maakte.

Adriaen van Nieulandt was in Antwerpen geboren, maar na de val van die stad vertrok het gezin met de nog erg jonge Adriaen naar Amsterdam. Net als veel andere schilders handelde hij ook in kunst. Dat kon goed in deze buurt, waar veel schilders woonden.

Adriaen van Nieulandt schilderde samen met Nicolaes Lastman het schuttersstuk: "Schutters van het vendel van kapitein Abraham Boom en luitenant Oetgens van Waveren". Lastman had de opdracht aangenomen, na zijn dood maakte Van Nieulandt het schilderij af.

De schilder staat ook zelf op een schuttersstuk. Samen met andere buurtgenoten staat hij op 'Maaltijd van schutters van de compagnie van Wijk 5 aan de Oude Zijde, onder kapitein Geurt Dircksz van Beuningen en luitenant Pieter Martensz Hoefijzer van Jan Tengnagel.

Bron: wiki

Adriaen van Nieulandt, Coenraet Waumans , 1649
Adriaen van Nieulandt, Coenraet Waumans , 1649rijksmuseum
Schutters van het vendel van kapitein Abraham Boom en luitenant Oetgens van Waveren, Nicolaes Lastman en Adriaen van Nieulandt, 1623
Schutters van het vendel van kapitein Abraham Boom en luitenant Oetgens van Waveren, Nicolaes Lastman en Adriaen van Nieulandt, 1623public domain
Maaltijd van zeventien schutters van de Handboogdoelen onder kapitein Geurt van Beuningen, Jan Tengnagel, 1613
Maaltijd van zeventien schutters van de Handboogdoelen onder kapitein Geurt van Beuningen, Jan Tengnagel, 1613rijksmuseum
Adriaen van Nieulandt op het schuttersstuk
Adriaen van Nieulandt op het schuttersstukrijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.