LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Adriaen Dortsman

Herengracht 625

het door Adriaen Dortsman ontworpen blok Amstel/Herengracht, Cornelis de Kruyff, 1825
het door Adriaen Dortsman ontworpen blok Amstel/Herengracht, Cornelis de Kruyff, 1825beeldbank

Adriaen Dortsman was één van de belangrijkste architekten uit het 2e deel van de 17e eeuw. Hij leerde het vak van zijn vader een Vlissinge timmerman. Rond 1665 kwam hij naar Amsterdam. En al snel kreeg hij de opdracht om een huis te ontwerpen voor Jan Six aan de Herengracht 619.

Dortsman ontwerpt hier op de Herengracht niet alleen het huis voor Six, hij kocht ook de nog onbebouwde hoek Amstel/Herengracht en bouwde er een heel blok. Hij ging er ook zelf wonen op Herengracht 625. Het huis heette ‘De Balcon boven de Deur’. Het had een rijk versierd balkon boven de deur met een reliëf met een Vrouw en een Zwaan. Aan de onderkant stond heet monogram ADV, Adriaen Dortsman Vlissingen.

Nadat Herengracht 625 werd afgebroken is het balkon naar het rijksmuseum gebracht, het zit nu aan de zijkant van het poortgebouw van het museum.

Adriaen Dortsman heeft veel gebouwen binnen de grachtengordel ontworden, onder andere de ronde Lutherse Kerk aan het Singel, het Walenweeshuis op de Prinsengracht, de Oosterkerk en Keizersgracht 672-674, het huidige Museum Van Loon.

In het 2e deel van de 17e eeuw werd het laatste deel van de grachtengordel aangelegd, waardoor er veel werk was voor architekten als Dortsman. Zijn ontwerpen zijn sober en kassiek.

Hier aan de Amstel woonde hij samen met zijn huishoudster Cornelia van der Gon, mogelijk kende hij al voordat hij naar Amsterdam kwam. Of de twee ook een liefdesrelatie hadden is onbekend, maar Dortsman heeft wel het grootste deel van zijn vermogen aan haar nagelaten. Adriaen Dortsman heeft zijn portret laten maken door David van der Plas, die anderhalf jaar na de dood van Adriaen Dortsman trouwde met zijn huishoudster Cornelia van der Gon.

Bron: Theo Bakker

het huizenblok in 1855
het huizenblok in 1855beeldbank
Adriaen Dortsman. David van der Plas, 1670
Adriaen Dortsman. David van der Plas, 1670wiki
Sweedenrijck, Herengracht 462, een ontwerp van Adriaen Dortsman
Sweedenrijck, Herengracht 462, een ontwerp van Adriaen Dortsmanwiki

Gegevens van 7 november 2026.