LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Witte Olifant op toernee

Rembrandtplein 19

de olifant in Stuttgart, 1697
de olifant in Stuttgart, 1697Württembergisches Landesmuseum Stuttgart

Slechts weinigen hadden in de 17e eeuw een olifant in levende lijve gezien, rondtrekkende olifanten waren een bijzonderheid. Hansken, de olifant die getekend is door Rembrandt, was de bekendste. Enkele tientallen jaren na Hansken trok Bartel Verhagen met zijn witte olifant door Europa van Polen naar Italië en Groot-Brittannië.

Om nog meer betalend publiek te trekken, leerde hij de olifant enkele kunstjes. Ook werden er reclamebiljetten verspreid en verkocht. Verhagen kwam met zijn olifant vooral op drukke jaarmarkten. Daar werden soms ook andere exotische dieren tentoongesteld.

De witte olifant kon een geladen musket met een brandende lont oppakken van de grond en afschieten. Ook kon ze geld van de grond rapen en met een vendel zwaaien.

De olifant kon de toeschouwers ook laten lachen. Als gevraagd werd of het dier van de keizer of de koning hield dan wees ze met haar slurf naar haar hart. Als daarna gevraagd werd of ze van Turken hield dan weest de olifant naar haar achterste.

In 1681 kocht Verhagen een herberg aan de Botermarkt (nu Rembrandtplein). Hij hernoemde de herberg De Witte Olifant. Of het dier ook in de herberg is geweest is onzeker, wel heeft de olifant opgetreden op de Amsterdamse kermis op de botermarkt voor de herberg.

Waarschijnlijk trok Bartel Verhagen daarna niet meer zelf door Europa, maar liet hij dat anderen doen. Op één van die tochten in 1706 ging het mis.

In Schotland vlak voor Dundee stortte de olifant in elkaar na een reeks uitputtende dagmarsen. Om het dier uit te laten rusten werd een kuil gegraven, zodat de olifant comfortabel kon uitrusten. Dat hadden ze beter niet kunnen doen. Het begon hard te regenen en de olifant verdronk in het regenwater dat in de kuil bleef staan.

Het skelet en huid van het dier werden opgesteld in de 'Hall of Rarities' in Dundee. Daar heeft het olifant jarenlang gestaan, mogelijk zelfs een eeuw lang. Uiteindelijk is wat er nog resteerde van Verhagens olifant verpulverd en als mest uitgestrooid op Schotse akkers.

Bron: amstelodamum

het skelet van de olifant in Dundee
het skelet van de olifant in Dundeewiki

Gegevens van 7 november 2026.