Aansprekersoproer bij Jacob Boreel

Als er in de 17de eeuw in Amsterdam iemand overleed, huurden de nabestaanden aansprekers in. Zij regelden de lijkwagen en droegen de kist. Hoe meer aansprekers des te aanzienlijker de dode. Zij gingen ook langs de deuren van familie en kennissen om de droeve boodschap af te leveren. Veel Amsterdammers verdienden wat bij met aanspreken.

Groot was dan ook de woede toen de vroedschap in januari 1696 aankondigde dat de stad een officiële begrafenisdienst zou krijgen, 72 aansprekers die het monopolie op uitvaarten zouden krijgen. De particuliere aansprekers raakten daardoor gedupeerd.

Aangespoord door woedende aansprekers gingen de Amsterdammers de straat op. Eerst naar de Dam, daarna naar het huis van burgemeester Jacob Boreel hier aan de Herengracht. De voordeur en de ruiten gingen eraan, alle meubels, spiegels en kostbaar porselein worden stukgeslagen, meegenomen of in de gracht gegooid.

Boreel, die nogal zwaarlijvig was, ontkwam aan de plunderaars door over de schutting te klauteren. Ook het huis van schutterskapitein Martinus Spaaroog werd geplunderd, net als het huis De Pinto, in de Sint Antoniesbreestraat.

De volgende dag grijpt het stadsbestuur hard in. Er wordt met scherp geschoten op de menigte en 48 mensen worden gearresteerd. 16 van hen worden geëxecuteerd. Anderen worden naar Suriname verbannen. Het aansprekersplan verdwijnt snel weer in een la en de rust keert terug.

Burgemeester Boreel brengt de schade nauwkeurig in kaart. Volgens de burgemeester ging het om bijna dertigduizend gulden “voor schrik en schade, verdriet en verlies". Dat werd helemaal vergoed door het stadsbestuur. Volgens veel Amsterdammers kreeg burgemeester Boreel veel te veel.