huisnummers en straatnamen

Boven de deur van Herengracht 263 staat D13 G24 N18, district 13, grondvergadering 24, nummer 18. Dit is nog de originele huisnummering uit het einde van de 18e eeuw, de Franse tijd

Huizen in Amsterdam hadden vanouds geen huisnummer, maar werden genoemd naar uithangborden (waar de duif uithangt), straathoeken (het derde huis voorbij de steeg) of andere kenmerken (tegenover de kerk). Hoe groter de stad werd, hoe chaotischer de huisnamen.

Toen de Fransen de macht overnamen in 1795 wilden die een beter systeem en wel zo snel mogelijk om een grote volkstelling en verkiezingen mogelijk te maken.

Elke stad organiseerde dat op zijn eigen manier en in Amsterdam werden de bestaande 135 wijken als uitgangspunt genomen. Per wijk kreeg een wijkmeester de opdracht om elk huis een nummer te geven. Hij ging van huis naar huis en zette met een krijtje een nummer.

Dat systeem werkte niet, tegenstanders van de Fransen haalden de nummers weg, net als mensen die bang waren dat ze aangeslagen zouden worden door de belastingen en als de nummers al bleven zitten dan spoelde de regen ze wel weg.

Dus kwam er een nieuw systeem, zo mogelijk nog ingewikkelder. Elk huis kreeg een eigen nummer. Dat is dus het nummer boven de deur van Herengracht 263.

Nu had elk huis een eigen nummer dat op de huizen geverfd werd, maar overzichtelijk was het niet. Bij Herengracht 263 heeft iedereen een idee waar het is, bij D13 G24 N18 niemand. Bezoekers, postbodes en leveranciers hadden geen idee waar ze moesten zijn.

Al tijdens de invoering was duidelijk dat ook dit systeem niet zou werken. En dus werd al in 1796 besloten om de oude straatnamen weer in te voeren en dat nu elk huis een eigen nummer zou krijgen. Met wat aanpassingen is dat de huisnummering zoals we die nu nog kennen.