Reinier Pauw en de moord op Van Oldenbarnevelt

Reinier Pauw speelde een onverkwikkelijke hoofdrol bij de executie van Johan van Oldenbarnevelt. Beiden waren tegenpolen. Van Oldenbarnevelt was een gematigde calvinist, een remonstrant en Reinier Pauw een fanatieke strenge calvinist, een contra-remonstrant.

Reinier Pauw was aanhanger van Prins Maurits, Van Oldenbarnevelt was juist steeds verder vervreemd geraakt van de stadhouder. Maar belangrijkst was hun tegenovergestelde standpunt over de oorlog met Spanje. Van Oldenbarnevelt had in 1609 een bestand gesloten met Spanje, Prins Maurits en Reinier Pauw zagen graag dat de oorlog hervat zou worden.

De prins was voor het hervatten van de oorlog omdat dat hem als legeraanvoerder meer macht zou geven, Reinier Pauw zag vooral handelskansen. Als de oorlog hervat zou worden dan kon er ook gehandeld worden met het Spaanse en Portugeze Zuid-Amerika.

Vanaf 1616 liep de spanning tussen beide kampen steeds verder op, Reinier Pauw verspreidde roddels over Johan van Oldenbarnevelt. Met pamfletten vol valse beschuldigngen begon hij een lastercampagne. Zo zou Van Oldenbarnevelt eigenlijk werken voor de koning van Spanje.

Op 28 augustus 1618 wordt Johan van Oldenbarnevelt op bevel van Prins Maurits gearresteerd en opgesloten op het Binnenhof in Den Haag. In het proces dat volgt speelt Reinier Pauw opnieuw een bedenkelijke hoofdrol.

Pauw is één van de rechters en onderling zijn de rechters het niet eens over de strafmaat. Sommige rechters neigden naar levenslange opsluiting. Reinier Pauw zou echter krachtig hebben aangedrongen op de doodstraf, mede uit politieke overtuiging en religieuze vijandschap. Zijn optreden in het proces wordt achteraf vaak gezien als een voorbeeld van politieke afrekening vermomd als rechtsgang. Uiteindelijk werd Oldenbarnevelt op 13 mei 1619 onthoofd op het Binnenhof in Den Haag.