Kraansboom en scheepskranen

Hier in het water van het IJ stond het Kraansboomhuisje. Het huisje stond bij een doorgang in de dubbele palenrij die Amsterdam omringde. Hier in het verlengde van de Geldersekade was een doorgang. Vanuit het huisje werd gecontroleerd wie er Amsterdam binnenvoer en of er belasting betaald moest worden.

‘s Avonds werd een met ijzer beslagen boomstam in het gat van de palenrij gevaren. Dat gebeurde nadat de speciale boomklok van de Oude Kerk had geslagen. Vlakbij de Kraansboom stonden scheepskranen van de gemeente.  Daarmee konden extra zware lasten, zoals masten en molenstenen, van en aan boord worden gehesen. De grootste scheepskraan was wel 30 meter hoog. Al in 1498 stond hier de eerste kraan, die een aantal keren werd vernieuwd. Pas in 1841 verdween de scheepskraan.

Gebruikers van de kraan moesten daarvoor aan de armenzorg betalen. Als die schepen vervolgens ook nog een keer veilig terugkeerden in de haven van Amsterdam, was het gebruikelijk dat ze opnieuw een gift aan de armenzorg deden, een hoeveelheid rogge of geld bijvoorbeeld.