kaartencollectie van Laurens van der Hem

De Atlas Blaeu-Van der Helm is waarschijnlijk de bijzonderste atlas die in de 17e eeuw gemaakt is. Het is een zeer uitgebreide versie van de Atlas Maior, samengesteld door Laurens van der Hem, die hier woonde op de Herengracht 115.

Hij maakte van de 11-delige grote Atlas van Blaeu een veel grotere atlas met een groot aantal land en zeekaarten. Dat werden uiteindelijk de 46 delen van de Atlas Blaeu-Van der Hem. Deze atlas is nog steeds compleet en ligt in de Nationalbibliothek in Wenen.

Het huis van Van der Helm, hier aan de Herengracht 115, was een echte toeristische attractie, gasten als Cosimo de Medici kwamen niet alleen voor de kaarten, maar ook voor de prenten en schilderijencollectie van Van der Helm met onder andere een schilderij van Rembrandt.

Laurens van der Hem liet de kaarten van Blaeu inkleuren en hij stuurde tekenaars naar het buitenland om daar aanvullende kaarten te maken voor zijn atlas. Ook bezat hij een groot aantal kaarten van de VOC. Die kaarten ontbreken in het VOC-archief, mogelijk liet Van der Hem de kaarten in het geheim maken door VOC-medewerkers in de Oost.

Tijdens zijn leven mocht niemand de VOC-kaarten zien, na zijn dood in 1678 zou de VOC hebben geprobeerd om de kaarten te kopen, maar zijn weduwe weigerde te verkopen. Alle 2400 kaarten zijn gebundeld in de Atlas Blaeu-Van der Hem.