stadsmuur

Om het Amsterdam van de 15e eeuw liep een vijf meter hoge stadsmuur, die begon bij de Schreierstoren en via de Nieuwmarkt en de Kloveniersburgwal naar de westkant van de stad liep. Ook hier op de Geldersekade liep de muur. Nadat de stad was uitgebreid met de Lastage werd de verdedigingsmuur overbodig en in de laatste jaren van de 16e eeuw afgebroken. Het ondergrondse deel van de muur werd het fundament voor de kade van de Geldersekade.

De muur is verdwenen, hier en daar is er nog een spoor van terug te vinden. Zo is de stadskant van de Bantammerbrug het restant van een verdedigingstoren, de Heyman Ruysschen- of Sint Nicolaastoren. In de kade daar is ook nog een enkele oude steen te herkennen.

Op het eerste stuk van de Geldersekade van de Schreierstoren tot aan de Elleboogsteeg werden de huizen tegen de muur aangebouwd. Toen de muur werd afgebroken kregen die huizen ook aan de Geldersekade een voorkant. Veel huizen hier hebben nog steeds twee voorkanten, één aan de Geldersekade en één aan de Oudezijds Achterburgwal.

De stadsmuur was opgetrokken van baksteen, aan de binnenkant van de muur waren bogen gemetseld, die waren bedoeld voor de soldaten tijdens een belegering, maar in de praktijk werden die vooral gebruikt als huisjes voor daklozen en als varkensstal.

De aanleg van de muur was een zware financiële last voor de stad. Daarom moest iedereen bijdragen, dat is de oorsprong van de uitdrukking: je steentje bijdragen. Het is zelfs terug te zien aan de straffen die er in die jaren werden uitgedeeld, Wie veroordeeld werd kreeg geen verbanning of geseling, maar moest zijn straf in bakstenen betalen. Zo kon weduwe Truls, die de belastingontvanger had uitgescholden, haar straf ontlopen als ze zesduizend stenen leverde. En de opzichters van de vismarkt die zich hadden laten omkopen moesten vijfduizend stenen leveren.

In 1508 was de muur af, net op tijd, het voorjaar erop zette hertog Karel van Gelre de aanval in op Amsterdam. Na een paar schermutselingen op de dijk voor de muur, droop hij al weer af. De stadsmuur had direct zijn nut bewezen.