LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Jan Valckenburgh directeur-generaal van slavenfort Elmina

Keizersgracht 113

Jan Valckenburgh met onbekende huisslaaf, Daniël Verhagen, 1660
Jan Valckenburgh met onbekende huisslaaf, Daniël Verhagen, 1660rijksmuseum

Jan Valckenburgh was directeur-generaal van Fort Elmina in de tijd dat de slavenhandel daar echt tot ontwikkeling kwam. Valkenburgh was onderop begonnen en wordt in 1656 de hoogste WIC'er aan de Afrikaanse Westkust. De WIC brengt daar stoffen, kralen en koperen potten en haalt er goud, peper, ivoor en slaven.

De WIC krijgt veel concurrentie in West-Afrika van concurrerende compagnieën. Op papier zijn dat buitenlandse ondernemingen, want de WIC heeft een monopolie op de handel in West-Afrika. Maar in de praktijk zijn het vooral Amsterdamse handelaren die met Zweedse, Deens, Duitse en Franse compagnieën de concurrentie aangaan. Uiteindelijk slaagt Valckenburgh erin om de meeste compagnieën te verdrijven.

Jan Valckenburgh is 2 periodes directeur-generaal in Elmina. In die periode neemt de slavenhandel een vlucht. Na de verovering van een deel van Brazilië zijn er veel slaven nodig voor het werk op de suikerplantages en ook in het Caraibisch gebied neemt de vraag naar slaven toe. Fort Elmina speelt daar een centrale rol in.

Tussendoor is Jan Valckenburgh een aantal jaren in Amsterdam. Hij koopt dan dit huis, Keizersgracht 113. Zijn buurman Hendrik Carloff is één van zijn belangrijkste tegenspelers in Afrika. Valckenburgh laat zich schilderen met een zwarte huisslaaf naast zich, die heeft hij waarschijnlijk meegenomen uit Elmina. In zijn hand heeft hij de commandeursstaf van de WIC. Op 8 juli 1667 overlijdt Jan Valckenburg aan een nieraandoening op Elmina.

Bron: Amsterdamse Grachten

de zwarte jongen uitgelicht
de zwarte jongen uitgelichtrijksmuseum
Dina Lems, de vrouw van Jan Valckenburgh, Daniël Verhagen, 1660
Dina Lems, de vrouw van Jan Valckenburgh, Daniël Verhagen, 1660rijksmuseum
gezicht op het Nederlandse kasteel van Elmina, Willem Troost, 1870
gezicht op het Nederlandse kasteel van Elmina, Willem Troost, 1870rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.