Comenius

Comenius woonde van 1656 tot zijn dood in 1670 in Amsterdam. Hij was hier gekomen op uitnodiging van Laurens de Geer, de zoon van Louis de Geer. In eerste instantie kreeg hij onderdak hier in het Huis met de Hoofden, maar al snel werd er een huis voor hem gevonden aan de Prinsengracht. Later verhuisde hij naar de Egelantiersgracht toen zijn vrouw en kinderen ook naar Amsterdam waren gekomen. Zijn verblijf in Amsterdam werd betaald door De Geer, die ook zorgde dat de boeken van Comenius werden uitgegeven.

Laurens de Geer had het huis overgenomen na de dood van Louis de Geer. Net als zijn vader maakt Laurens van het Huis met de Hoofden een cultureel en intelectueel centrum. De komst van Comenius naar Amsterdam paste daar goed bij.

Al 20 jaar eerder was Jan Amos Comenius in contact gekomen met vader Louis de Geer. Die had vervoor gezorgd dat Comenius naar Zweden kon komen en de opdracht kreeg om het Zweedse onderwijssysteem te hervormen. Die opdracht mislukte maar de familie De Geer bleef de beschermheer van Comenius.

Comenius pleitte voor onderwijs aan iedereen, zowel aan jongens als aan meisjes en van alle standen. Hij schreef leerboeken en ontwierp een nieuw schoolsysteem. In Amsterdam ging hij ook boeken in het Tjechisch uitgegeven en stond hij aan het hoofd van een kleine drukkerij.

Comenius stierf op 15 november 1670 in Amsterdam en werd een week later in de Waalse kerk in Naarden begraven.

Mogelijk is Comenius geschilderd door Rembrandt. Het gaat om het schilderij 'Oude man in een stoel' dat in het Uffizi in Florence hangt. Volgens Rembrandtkenners lijkt de man op Comenius, maar omdat nergens is beschreven wie de man is zal het waarschijnlijk altijd onzeker blijven.