de pruik van Egbert de Vrij Temminck

Vanaf 1660 droegen veel Amsterdamse regenten pruiken. Bijna al die pruiken zijn vergaan, er zijn er maar twee over, één in het Rijksmuseum en één in het Amsterdam Museum. Alleen van die laatste is bekend wie de eigenaar was: Egbert de Vrij Temminck. Op een ets van Jacob Houbraken uit 1759 is hij te zien, mét pruik, en dat lijkt dezelfde als in het Amsterdam museum.

De pruik is er één van het type ´infolio´, wat ‘groot’ of ‘gek’ betekent: breed, lang en overdreven gekruld. Het bezit van een ‘infolio’ pruik was een teken dat de drager veel kon uitgeven aan uiterlijk vertoon, een teken van rijkdom en status.

Vaak werden dit soort ‘officiële’ pruiken met de hand gemaakt, van paardenhaar, en dat vereiste veel vakmanschap. In 1742 telde Amsterdam maar liefst 68 pruikenmakers en 13 pruikenwinkels.

Met zo'n lange pruik was fysieke arbeid onmogelijk, ook een teken de rijkdom van de drager. En pruiken golden ook als hygiënischer dan eigen haar. Onder een pruik had je namelijk het haar kort geknipt of kaalgeschoren, en dat zorgde voor minder luizen. Bovendien konden pruiken naar een pruikenmaker worden gestuurd om te ontluizen.

Op de pruik van Temmincks is poeder gevonden, hoogstwaarschijnlijk haarpoeder. Dat absorbeerde vuil en vet, bestreed luizen en het rook lekker. Maar haarpoeder was ook erg duur. En om haarpoeder te mogen gebruiken moest de drager een jaarlijks ‘patent’ kopen, een belasting van ongeveer vijf gulden. Als burgemeester was Egbert Temminck waarschijnlijk vrijgesteld van dat patent.