LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Hendrik Doeff opperhoofd in Dehsima

Keizersgracht 233

Hendrik Doeff, Shiba Kôkan
Hendrik Doeff, Shiba KôkanMuseum voor Volkenkunde Leiden

Hendrik Doeff was maar liefst 15 jaar opperhoofd van de Nederlandse handelspost het Japanse eiland Deshima bij Nagasaki. Hij was van 1802 tot 1817 de baas van de factorij. Dat was veel langer dan bedoeld, maar door de Franse bezetting van Nederland kon hij niet worden afgelost. Het leverde Doeff een heldenstatus op bij zijn terugkeer.

Doeff vertrekt in 1799 naar Japan en begint daar als klerk, binnen drie jaar werkt hij zich op tot opperhoofd. In 1809 moet hij worden afgelost, maar daar komt niets van terecht. Nederland bestaat op dat moment eigenlijk niet. Het land is bezet door de Fransen, de kolonies door de Engelsen. Deshima is de enige plek waar de Nederlandse driekleur nog waait.

Hendrik Doeff maakt van zijn verlengde verblijf gebruik door zich te verdiepen in de Japanse cultuur en taal. Hij leert Japans en schrijft het eerste Japans-Nederlandse woordenboek. En hij is de eerste Nederlander die haiku's schrijft.

Al die jaren slaagt Doeff erin om de relaties met het Japanse hof goed te houden. Deshima blijft de enige verbinding tussen het afgesloten Japan en de buitenwereld en de Nederlanders blijven de enigen die hier mogen wonen.

Elke vier jaar maakt Hendrik Doeff de lange voetreis naar het hof van de shogun in Edo (nu Tokio) om geschenken aan te bieden, hij slaagt erin om te voorkomen dat de Japanners door hebben dat de ooit zo machtige Republiek in feite niet meer bestaat.

Op 15 augustus 1817 arriveren er dan eindelijk twee Nederlandse schepen op Deshima. Er zijn dan nog nog 6 Nederlanders in leven op Deshima. Het nieuwe opperhoofd, Jan Cock Blomhoff, komt Hendrik Doeff aflossen. Hij heeft een verrassing, Doeff krijgt een hoge onderscheiding als beloning voor zijn standvastig gedrag als eenzame bewaker van het Nederlandse belang in Japan.

Op de terugweg naar Amsterdam vergaat het schip waarop Doeff reist, hij weet zich te redden, maar veel van zijn bagage, weer onder zijn kopie van het woordenboek vergaat. Alleen in Japan is een exemplaar overgebleven.
,br>In Amsterdam wordt Doeff succesvol zakenman, in 1829 gaat hij hier wonen, hij is vooral beroemd gebleven als Japankenner en het oud-opperhoofd in Deshima.

Bron: ons amsterdam

Hendrik Doeff (in het blauw), Kawahara Keiga
Hendrik Doeff (in het blauw), Kawahara Keigawiki
grote partij bij het opperhoofd, Kawahara Keiga
grote partij bij het opperhoofd, Kawahara Keigakunstvesnters
Deshima, Kawahara Keiga
Deshima, Kawahara Keigarijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.