Collegianten

Halverwege de 17e eeuw kwam de beweging van de Collegianten op. Protestanten, vaak doopsgezinden, die buiten de dogmatische structuur van de kerk bij elkaar kwamen. Naastenliefde, tolerantie en verdraagzaamheid stonden voor hen centraal.

Tijdens de bijeenkomsten mocht ieder die dat wilde, dus ook de vrouwen, vrij spreken. De bijeenkomsten werden daarom ook wel ‘vrijspreekcolleges’ genoemd. Vandaar de naam de Collegianten.

De groep was eerst welkom in de doopsgezinde kerk Bij 't Lam, maar al snel was er de behoefte aan een eigen plek. Dat werd in 1675 het woonhuis hier op de Keizersgracht, waar d’Oranje Appel in de gevel stond. Dat was in feite een overbouwde gang tussen de huidige nummers 345 en 347 maar er hoorde ook een grote binnentuin bij.

De collegianten kochten in de jaren daarna ook de huizen die aan de tuin grensden op de Herengracht en de Huidenstraat. In het complex dat zo ontstond kwam behalve een ruimte voor colleges, ook een weeshuis.

Veel prominente Amsterdammers voelden zich aangetrokken tot de Collegianten. Burgemeester Coenraad van Beuningen was een regelmatig bezoeker, net als mensen uit de vriendenkring van Spinoza.

Het centrum van de Collegianten was niet Amsterdam, maar Rijnsburg. Daar bezocht ook Spinoza zelf de bijeenkomsten. In de loop van de 18e eeuw verminderde de aantrekkingskracht van de Collegianten, in 1791 sloot het Amsterdamse college.