LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

liefdesrel in de 17e eeuw; een soete vryagie

Herengracht 376

Elisabeth Lestevenon, toegeschreven aan Ferdinand Bol
Elisabeth Lestevenon, toegeschreven aan Ferdinand Bolrkd

De Franse koopman Gabriël Lalande woonde hier in 1661, hij werd het middelpunt van een schandaal, nadat hij een affaire begon met een rijke juffer. Gabriël had een 'soete vryagie' met de rijke Elisabeth Lestevenon. Haar familie zag dat helemaal niet zitten en had een betere partij voor Elisabeth op het oog, de jurist Hendrick Cloeck.

Elizabeth luisterde naar de familie en zette haar Franse minnaar aan de dijk, maar Lalande legde zich daar niet bij neer. Hij verspreidde de roddel dat hij met Elisabeth het bed gedeeld had en dat hij ‘het roosje van Elisabeth al had geplukt’. De Lestevenons klaagden hem daarop aan wegens smaad. De schout was op de hand van de Lestevenons en zonder vorm van proces werd de Fransman direct gevangen genomen, hij zat 70 dagen vast.

De zaak trekt veel aandacht en heel Amsterdam is in de ban van een affaire rond Elisabeth l’Estevenon en Gabriël Lalande. Er volgt een stroom van pamfletten, gedichten en schotschriften. In de bundel 'De soete Vrijаgie van monsr. Gabriël Lalande; of d'afgevalle Roos van Juffr. Elisabeth l'Estevenon' uit 1661 staan er alleen al 56.

De brave Hendrick Cloeck zag door alle ophef van het huwelijk af. Elisabeth Lestevenon trouwde uiteindelijk in 1666 met een neef, de Haagse notaris Isaac van Thije. En Gabriël Lalande werd de grootste verliezer. Door de hoge proceskosten ging hij failliet. Hij verloor in Amsterdam zijn geliefde, zijn geld, zijn status en zijn eer. Het is niet bekend hoe het hem verder is vergaan.

Bron: Bauke Hekman

allegorie op zaak, links Lalande, rechts Levestenon, Crispijn van de Passe, 1661
allegorie op zaak, links Lalande, rechts Levestenon, Crispijn van de Passe, 1661rijksmuseum
Isaac van Thije, toegeschreven aan Ferdinand Bol
Isaac van Thije, toegeschreven aan Ferdinand BolRKD

Gegevens van 7 november 2026.