Nicolaas Witsen en Rusland

Nicolaas Witsen had een bijzondere band met Rusland. Als jongeman ging hij mee met een diplomatieke missie naar Moskou onder leiding van Jacob Boreel. Witsen bleef enkele maanden in Moskou, waar hij de Russische taal leerde en kennis maakte met het hof van Tsaar Aleksej I.

In Moskou verzamelde Witsen kaarten en documenten en legde hij contact met zijn eigen achterneef Andries Andrieszoon Winius, die een hoge regeringspost had op de buitenlandse kanselarij in Moskou en toegang had tot geheime informatie.

Terug in Nederland bleef Witsen informatie over Rusland en voor Siberië verzamelen. Achterneef Winius stuurde hem regelmatig geheime kaarten. In 1690 gaf Nicolaas Witsen een grote kaart van Siberië uit, 2 jaar later kwam zijn beroemde kaart van Tartarije. Eind 17e eeuw was Nicolaas Witsen de specialist in West-Europa.

In 1697 reist Tsaar Peter de Grote door West-Europa, hij wil hier kennis ophalen voor zijn Russische rijk. In Zaandam wil hij op een werf gaan werken, maar de opdringende Zaankanters maken het verblijf voor de tsaar onmogelijk, hij is met zijn 2 meter ook geen onopvallende verschijning.

Na 8 dagen in Zaandam komt de tsaar naar Amsterdam en burgemeester Nicolaas Witsen ontfermt zich over hem. Hij zorgt dat Peter de Grote een woning krijgt op de afgesloten VOC-werf en introduceert de tsaar bij wie hij maar wil.

Tussen Nicolaas Witsen en Tsaar Peter de Grote ontstaat een warme band, ze delen veel interesses, scheepvaart, wetenschap, Russische taal en cultuur. Onduidelijk is of de tsaar ook hier aan de Herengracht heeft geslapen, hij zal er ongetwijfeld geweest zijn.

Uiteindelijk kocht de tsaar veel kunst en voorwerpen tijdens zijn twee bezoeken aan Amsterdam en nam veel specialisten mee naar Rusland. Nicolaas Witsen speelde daar een sleutelrol bij.