Natuurlyke Historie een boek vol fantastische vissen

In 1719 publiceert Louis Renard zijn zoölogische publicatie Poissons, Ecrevisses et Crabes, beter bekend onder de voortitel Natuurlyke Historie. Het is een bonte verzameling van spectaculaire afbeeldingen van vissen, schaaldieren, wandelende takken en zelfs een heuse zeemeermin.

Renards Natuurlyke Historie werd eerst beschouwd als wetenschappelijk standaardwerk. Maar die eer was slechts van korte duur. Veel afbeeldingen en beschrijvingen bleken onnauwkeurig. De meeste afgebeelde zeedieren zijn erg overdreven weergegeven en zijn onrealistische verfraaid.

De schubben van sommige vissen zijn bijvoorbeeld voorzien van hartjes, sterretjes, zonnetjes en maantjes. In de kop van een zeesluis is een menselijk gezichtje is te herkennen. De tekenaar heeft de vissen nooit in het echt gezien, hij baseerde zich op tekeningen die hij kreeg van hoge VOC-medewerkers in Nederlands Indië, vooral van Ambon.

Ook de beschrijvingen zijn vaak overdreven en soms verzonnen. Zo wordt over de Sambia of ‘Loop-Visch’ het volgende geschreven: ‘Ik hield het dier drie dagen in huis: het volgde mij overal trouw, net als een klein hondje.’

Over de zeemeermin meldt het boek dat zij werd gevangen op het eiland Boeroe of Buru bij Ambon. Nadat ze was gevangen zou de zeemeermin nog vier dagen en zeven uren hebben geleefd in een bak met water. Met enige regelmaat slaakte zij dan kreetjes als een muis. Uiteindelijk stierf zij van de honger, omdat zij niet wilde eten.

Toch is het boek niet zonder wetenschappelijke waarde. Begin 18e eeuw was nog erg weinig bekend over het onderwaterleven in de Tropen. Natuurlyke Historie is de 1e poging om dat onderwaterleven te beschrijven. Uit onderzoek is gebleken dat 60% van het boek redelijk accuraat is en slechts 10% helemaal verzonnen is.