Samuel Sarphati

Samuel Sarphati was de belangrijkste Amsterdammer van het midden van de 19e eeuw. Hij hervormde het onderwijs, gezondheidszorg en industrie en maakte de plannen voor het Amstelhotel en het Paleis voor Volksvlijt.

Sarphati's ouders waren eenvoudige Portugees Joodse middenstanders. Na zijn studie begon Sarphati als armenarts in Amsterdam. Het bracht hem doorlopend in conflicten met de overheid over de gebrekkige gezondheidszorg.

In 1847 nam hij ontslag. Hij was inmiddels getrouwd met de rijke Abigaël Mendes de Leon en samen konden ze zich een huis op de Herengracht 586 veroorloven. Sarphati nam vervolgens allerlei maatschappelijke initiatieven.

Zijn eerst succes was de professionalisering van de vuilnisophaal. Hij zorgde ervoor dat Amsterdams straatvuil naar Drenthe werd gebracht waar het als compost kon worden gebruikt. Sarphati zorgde er vervolgens voor dat de stad een abattoir kreeg en in 1855 richtte hij een broodfabriek op aan de Vijzelgracht, de eerste in Amsterdam. Hij kon daardoor de broodprijs met 30% verlagen, terwijl hij beter brood aanbood.

Samuel Sarphati maakte een uitbreidingsplan voor de stad. Onderdeel daarvan was de aanleg van het Amstel Hotel en het Paleis voor Volksvlijt. De uitvoer van veel van die plannen zou hij niet meemaken, hij stierf op 53 jarige leeftijd in 1866.