LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

dienstplicht en opkomen voor je nummer

Amstelveld

De loting in de Amstelkerk, Elisabeth Barbara Schmetterling, 1811
De loting in de Amstelkerk, Elisabeth Barbara Schmetterling, 1811rijksmuseum

Als in 1810 Napoleon het Koninkrijk Holland inlijft bij Frankrijk wordt ook de dienstplicht van kracht. Door de vele oorlogen die Napoleon voert, zijn er steeds meer soldaten nodig en dus een militaire dienstplicht, die geldt voor mannen in de leeftijd van 20 tot 25 jaar.

Die dienstplichtigen moeten opkomen voor hun nummer. Alle opgeroepen dienstplichtigen krijgen een nummer en dan wordt er hier in de Noorderkerk geloot. Uit een ton met een draaizwengel worden lotnummers getrokken. Zijn er bijvoorbeeld honderd man nodig, dan vallen de degenen met lotingsnummers 1 t/m 100 in de prijzen en moeten opkomen, vanaf nummer 101 ben je vrijgesteld.

De dienstplicht is erg impopulair. En niet zonder reden, 70% van de opgeroepen soldaten sneuvelt. In totaal komen zeker 20 duizend Nederlandse mannen om het leven in het leger van Napoleon. Voor en na de lotingen breken dan ook regelmatig rellen uit.

Wie geld heeft kan er onderuit komen door een plaatsvervanger in te huren of door een hoger lot te kopen. Beiden kosten veel geld, het hoogst bekende bedrag is 4200 gulden een vermogen voor veel mensen.

Bron: Frans Amsterdam

Amstelkerk, Herman Schouten, 1805
Amstelkerk, Herman Schouten, 1805beeldbank
interieur van de Amstelkerk, Gerrit Lamberts, 1818
interieur van de Amstelkerk, Gerrit Lamberts, 1818beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.