LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Jonas Witsen slaveneigenaar

Keizersgracht 674

suikerplantage Waterlant, Dirk Valkenburg, 1707
suikerplantage Waterlant, Dirk Valkenburg, 1707Amsterdam Museum

Jonas Witsen was regent en plantage-eigenaar. Hij had drie slavenplantages in Suriname, Palmeneribo en Surimombo aan de rechteroever van de Surinamerivier en Waterkant aan de linkeroever.

In 1706 sloot Witsen een overeenkomst met de schilder Dirk Valkenburg. Die zou voor vier jaar naar Suriname gaan om de plantages van Witsen te schilderen en als klerk te werken. Valkenburg zou daar 2200 gulden voor krijgen inclusief kost en inwoning en een zwarte jongen als knecht. De schilder hield het maar twee jaar vol in Suriname, hij kon slecht tegen het klimaat en kwam doodziek terug naar Amsterdam.

In de twee jaar maakte Dirk Valkenburg een aantal tekeningen en schilderijen die Jonas Witsen een beeld gaven van zijn bezit in Suriname, zonder er ooit naar toe te zijn geweest. Valkenburgs werken behoren tot de oudste afbeeldingen van Surinaamse plantages.

Wat Valkenburg niet schilderde was de slavenopstand die al snel uitbrak op plantage Waterlant. Aanleiding waren de strenge maatregelen die Jonas Witsen had genomen, hij verbood de 148 tot slaafgemaakten om met hun partner te slapen. Ook waren ze niet meer vrij op zaterdag en zondag en werd de werkdruk verhoogd. De
opstand werd neergeslagen.

Bron: Amsterdam Museum

dansende slaven op een plantage, Dirk Valkenburg, 1707
dansende slaven op een plantage, Dirk Valkenburg, 1707Statens Museum
plantage 'woonhuys', Dirk Valkenburg, 1707
plantage 'woonhuys', Dirk Valkenburg, 1707wiki
plantage in Suriname, Dirk Valkenburg, 1707
plantage in Suriname, Dirk Valkenburg, 1707Rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.