Gerhard Badrian

Gerhard Badrian is niet bij veel mensen bekend, toch is hij één van de grootste verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog. Hij woonde hier op Vijzelstraat 72, 2 hoog in de later afgebroken Vijzelstraatflat. Badrian was Jood en Duitser. Gestoken in een uniform van de SS of de Grüne Polizei bevrijdde hij verzetsmensen.

Agressief en tierend meldde hij zich in politiebureau's en ziekenhuizen om verzetsmensen op te eisen voor verder verhoor. Hij misdroeg zich om geloofwaardig als SS'er over te komen en dat werkte. Badrian had altijd een vervalst Übernahmeschein van de Gestapo bij zich om helemaal geloofwaardig over te komen.

Op 29 april 1944 voerde Badrian het woord bij de overval op de Algemene Landsdrukkerij in het centrum van Den Haag. Dit keer gaf hij zich uit als Hauptmann Fischer, snauwde hij de directeur af en eiste toegang tot de kluizen. Met tienduizend blanco persoonsbewijzen ging de verzetsgroep van Badrian ervandoor.

Ruim 24 uur later probeerde Badrian met de verzetsgroep van Gerrit van der Veen het Amsterdamse Huis van Bewaring aan de Weteringschans te overvallen. Die overval mislukte, Gerrit van der Veen werd zwaargewond en kort daarop opgepakt.

De leiding van de verzetsgroep kwam nu deels bij Gerhard Badrian te liggen. Twee maanden later werd hij verraden door Betje Wery. Zij bood Gerhard zogenaamd een veilig onderduikadres. Gerhard Badrian schoot nog een SD’er van de trap, maar hij werd in het vuurgevecht op het trottoir neergeschoten, waar hij stierf.

Betje Wery handelde onder zware druk van de beruchte Dries Riphagen, ze kreeg 1000 gulden voor haar verraad. Na de oorlog kreeg ze levenslang, maar kwam in de jaren 50 al vrij. Riphagen ontkwam naar Argentinië.

De ouders van Gerhard Badrian overleefden net als hun zoon de oorlog niet. Haymann en Frieda Badrian, werden vermoord in Sobibor op 13 maart 1943, zijn zus op 11 juni 1944.