vondelingen

Een deel van de kinderen in het Aalmoezeniersweeshuis waren vondeling, ze werden door hun wanhopige moeders achtergelaten voor de poorten van het Aalmoezeniersweeshuis of op de stoep bij buren of overburen. In de loop van de 18e eeuw zijn het er honderden per jaar en het aantal kinderen in het weeshuis groeit snel.

In de meeste gevallen was er een begeleidend briefje bij de vondeling. Al die briefjes zijn bewaard, in 1795 noteerde de moeder van een meisje: “uijt armoet neergelijt”. De volgende dag lagen er nog eens twee meisjes: één van drie en één van dertien maanden. Hun moeder laat weten ze uit “groote hongersnoot” te hebben achtergelaten.

Veel kinderen kreeg een briefje mee met het verzoek om het kind met een bepaalde naam in een bepaald geloof te laten dopen. Die naam was vaak vals, maar zo gekozen dat ouders hun kind later konden herkennen, als ze het ooit zouden terughalen.

Sommige namen geven de situatie van de moeder of het kind weer zoals Nixs, Weinig, en De Ongelukkige. Of Klijnhandt, Moij en Quartblank. Sommige moeders waren positiever, Hoop, Goedtheijd of Voordewind.

Als er geen naam was opgegeven, verzonnen de regenten van het Aalmoezeniersweeshuis zelf iets, veel van die achternamen verwijzen naar de vindplaats. Allerlei varianten op Poort, Hoek of Prins, naar de Prinsengracht. Ongelukkig was het meisje dat te vondeling was gelegd op de openbare wc bij de vuilstortplaats bij de Leidsepoort. Zij moest voortaan als Maria Secreet door het leven.

Er is ook een doorgeknipte speelkaart uit de 18de eeuw bewaard gebleven. Op de kaart staat: 'Anna/ongedoopt/Uyt doodelijke armoede'. De halve speelkaart was op de kleertjes van het kind bevestigd. De moeder had de andere helft gehouden. Daarmee hoopte ze ooit in de toekomst te kunnen bewijzen dat het haar kind was.

Het was strafbaar om een kind te vondeling te leggen. Wie gepakt werd kreeg geseling en langdurige verbanning. Maar in de praktijk werd niemand gestraft. De situatie van moeder en kind was al ellendig genoeg.