LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Noorse houten palen voor de fundering

Zeedijk

opgraving en herstel van de fundering van de Olofskapel, 1991
opgraving en herstel van de fundering van de Olofskapel, 1991beeldbank

Amsterdam, die groote stad, die staat op honderd palen. En als die stad eens ommevalt, wie zal dat betalen?'. Een bekend rijmpje uit het einde van de 19e eeuw. Veel van die palen komen uit Noorwegen en als die handel in de 15e eeuw op gang komt is de Jeruzalemkapel het eerste gebouw met een fundering van Noorse palen.

Tot dat moment gebruikte men binnenlandse houtsoorten, zoals els en berk. Dat had een groot nadeel, want die bomen worden maximaal 4 tot 5 meter lang en dat is te kort om de zandlaag te bereiken die op ongeveer 10 meter onder het veen ligt. De funderingen waren dan ook onvoldoende om grotere gebouwen te dragen.

Noorse dennenstammen zijn een stuk steviger en komen wel tot de zandlaag en daardoor kan er hoger en zwaarder gebouwd worden. Bij de fundering van de Jeruzalemkapel wordt nog geëxperimenteerd met verschillende boomsoorten door elkaar. Dat pakt slecht uit en is wellicht de reden dat het gebouw al in 1644 wordt gesloopt. Dat het calvinistische stadsbestuur niet zat te wachten op een zo duidelijk katholiek gebouw zal ook een rol hebben gespeeld.

Bron: NRC

enkele mannen kijken hoe een paal met een heiblok in de grond geslagen wordt, Jan Luyken, 1711
enkele mannen kijken hoe een paal met een heiblok in de grond geslagen wordt, Jan Luyken, 1711rijksmuseum
verschillende modellen heipalen, Gommarus Wouters, 1696
verschillende modellen heipalen, Gommarus Wouters, 1696rijksmuseum
heien van de houten palen
heien van de houten palenamsterdam.nl

Gegevens van 7 november 2026.