Gijsbrecht van Aemstel

De schouwburg zou op 26 december 1637 worden geopend met het toneelstuk Gijsbrecht van Aemstel van Vondel. Maar de leden van de kerkenraad verhinderden de première op tweede kerstdag. Het gerucht ging dat in dit stuk propaganda werd gemaakt voor het katholicisme. De ongeruste calvinisten wilden dat het stadsbestuur de voorstelling verbood.

De opening werd een week uitgesteld. En Vondel moest intussen de katholieke scènes schrappen. Op 3 januari 1638 werd de schouwburg alsnog geopend met een aangepaste 'Gijsbrecht'. Daarmee begon de traditie om de Gijsbrecht elke jaar rond nieuwjaarsdag in de schouwburg op te voeren. Dat gebeurde 331 keer tot 1969.

Jonge toneelmakers eisten in 1969 vernieuwing. Veel toneelstukken waren in hun ogen dodelijk saai en in september gooiden ze met tomaten tijdens een Shakespeare première. De nieuwjaarsdag erop werd de eerste zonder de Gijsbrecht van Aemstel. Tegenwoordig wordt geprobeerd de traditie nieuw leven in te blazen.