LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

De Nieuwe Stadsherberg

IJ

de Nieuwe Stadsherberg, 1664
de Nieuwe Stadsherberg, 1664beeldbank

Hier midden in het water van het IJ heeft jarenlang een hotel gestaan. De Nieuwe Stadsherberg. Het was de opvolger van de Oude Stadsherberg, die net wat meer naar het westen stond. De herberg bood onderdak aan reizigers die 's avonds in Amsterdam aankwamen. De stad was dan hermetisch afgesloten, op het land waren de poorten dicht en ook via het water kon je niet meer binnenkomen nadat de zogenaamde boomklok van de Oude Kerk had geklonken.

Op het IJ stond een dubbele rij palen om de stad af te sluiten, hier en daar onderbroken door zogenaamde boomgaten. 's Avonds werden die afgesloten door er boomstammen in te varen. Wie dan nog aankwam was op de stadsherberg aangewezen voor onderdak.

Eerder stond er al een stadsherberg een stuk westelijker, in 1661 werd hier in het IJ de Nieuwe Stadsherberg gebouwd op de palenrij die de stad beschermde. Een loopbrug verbond de herberg met de kade.

Al snel werd de angst voor aanvallen over het water minder en werd de Nieuwe Stadsherberg meer een aankomstplek voor het veer uit Noord en een tolkantoor. Amsterdammers mochten er graag komen voor drankje en een frisse neus. Het complex in het water werd steeds uitgebreider. Uiteindelijk moest de Stadsherberg verdwijnen toen het stationseiland, eind 19e eeuw, werd aangelegd.

Bron: Theo Bakker

Nieuwe Stadsherberg en tolhuis, Reinier Vinkeles, 1766
Nieuwe Stadsherberg en tolhuis, Reinier Vinkeles, 1766beeldbank
bij de Nieuwe Stadsherberg, Ludolf Bakhuizen, 1698
bij de Nieuwe Stadsherberg, Ludolf Bakhuizen, 1698beeldbank
de Stadsherberg in 1855
de Stadsherberg in 1855beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.