Noordse of Groenlandse Walvisch Compagnie

Noordse of Groenlandse Walvisch Compagnie werd in 1614 opgericht en was een samenwerkingsverband van Nederlandse steden die aan walvisjacht deden. Binnen de compagnie werden prijsafspraken gemaakt en risico's gedeeld. Daarnaast was de compagnie een manier om sterker te staan tegen de Engelsen en de Denen, zo nodig werden er oorlogsschepen meegestuurd met de walvisjagers.

Schepen van de Noordse Compagnie visten van Newfoundland tot het Russische Nova Zembla. De walvisjacht was een seizoensjacht, in juni verlieten de schepen de havens van de Republiek. Na drie weken arriveerden zij dan voor de kust van Spitsbergen of Jan Mayen. In september of uiterlijk oktober keerden de schepen naar de Republiek terug.

Al snel kwamen er op Jan Mayen en Amsterdam-eiland traankokerijen, daar werd het walvisspek gekookt zodat de walvistraan vrijkwam. De vloeibare traan was veel makkelijker te vervoeren en stonk bovendien minder.

De jacht op de walvissen was commercieel aantrekkelijk. Walvistraan leverde lampolie en smeermiddel, het werd tot zeep, stopverf en kaarsen verwerkt. Naast de traan leverde de walvis vlees voor consumptie. De buigzame baleinen gebruikte men onder meer in paraplu’s en de kostbare amber vond zijn weg naar de cosmeticamarkt.

De Noordse compagnie heeft tot 1642 bestaan. Het samenwerkingsverband viel toen uit elkaar. Een aantal steden en een aantal particuliere walvisvaarders gingen zelfstandig verder.