LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Albertus Seba

Haarlemmerstraat 110

Albertus Seba, Arnold Houbraken, 1731
Albertus Seba, Arnold Houbraken, 1731wiki

Albertus Seba was apotheker hier op de Haarlemmerstraat. In zijn apotheek had hij zijn beroemde rariteitenkabinet. Enkele kamers in zijn huis stonden boordevol met lange rijen glazen potten met slangen en hagedissen, padden en menselijke misgeboorten op sterk water, kasten vol opgezette vogels, laden met bijzondere stenen en vitrines vol keurig vastgepinde insecten en boeken vol gedroogde planten.

Dieren werden bij Seba vaak opgesteld in een verhalende pose. Een slang hapt naar een muis, een vogel vangt een spin. De verzameling van Seba kon alleen op afspraak bezichtigd worden. Wie er kwam behoorde tot de elite: medeverzamelaars, wetenschappelijke onderzoekers en vorsten. een verzameling zoals die van Albertus Seba gaf veel aanzien.

Seba had zijn verzameling opgebouwd, door aankoop, ruil en schenking. Hij had een uitgebreid netwerk van apothekers, artsen, drogisten en andere verzamelaars in Europa. Een ander deel kwam van zeelieden van de VOC en de WIC.

Seba zorgde dat hij als eerste aan boord stapte van schepen die de uitgeputte zeelui terugbrachten naar Amsterdam. Na een maandenlange reis verkocht hij hun zijn apothekerswaren en in één moeite door hielp hij ze tegen een kleine prijs af van de bijzondere zaken die ze uit Azië en Amerika hadden meegenomen.

In 1716 verkocht Seba zijn verzameling aan Tsaar Peter de Grote. Het leverde hem 17000 gulden op, een vermogen in die tijd. Seba begon vervolgens weer opnieuw met verzamelen. Hij was ervan overtuigd dat de studie van de natuur mensen dichter bij god zou kunnen brengen. In zijn visie was de natuur zo goed bedacht en ingewikkeld samengesteld dat alleen een goddelijk plan dat kon verklaren.

Albertus Seba was lid van een aantal wetenschappelijke organisaties en zijn collectie werd door vooraanstaande onderzoekers bezocht. Linnaeus doolde twee dagen door de verzameling en zijn landgenoot Peter Artedi kwam om het leven nadat hij een avond bij Seba had doorgebracht en (waarschijnlijk dronken) in de gracht terecht kwam.

Albertus Seba overleed in 1736, zijn schoonzoon ging met de collectie verder. In 1752 liet hij de verzameling veilen. De opbrengst was deze keer nog hoger dan 1716, namelijk 24.440 gulden. Delen van deze tweede collectie Seba zijn nu in musea in Sint Petersburg, Stockholm, Londen en Amsterdam.

Bron: NRC

schelpen uit de collectie Seba
schelpen uit de collectie Sebawiki
vleermuizen uit de collectie Seba
vleermuizen uit de collectie SebaKB
herdenkingssteen voor Seba in zijn geboorteplaats Etzel in Nedersaksen
herdenkingssteen voor Seba in zijn geboorteplaats Etzel in Nedersaksenwiki

Gegevens van 7 november 2026.