LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Nieuwezijds Huiszittenhuis

Prinsengracht 235

Nieuwezijds Huiszittenhuis, Isaac Tirion, 1765
Nieuwezijds Huiszittenhuis, Isaac Tirion, 1765beeldbank

In 1614 kregen de huiszittenmeesters van de Nieuwe Zijde hier een stuk grond. De huiszittenmeesters verdeelden brood en turf onder armen in de stad. Op het erf hier aan de Prinsengracht bouwden zij eerst een pakhuis. Later kwamen er ook een bakkerij en een turf en boteropslag.

Tot 1645 hadden de Nieuwezijds Huiszittenmeesters in de Nieuwe Kerk vergaderd en was de uitdeling aan de armen in de Huiszittensteeg (nu de Raadhuisstraat). Maar nadat de Nieuwe Kerk deels was afgebrand werd besloten om ook de hoofdvestiging van het Huiszittenhuis naar de Prinsengracht te brengen. In 1649 was het nieuwe Huiszittenhuis klaar.

Op nummer 235 konden de armen zich inschrijven, op de binnenplaats werd de hulp uitgedeeld en nummer 237 was de opslag. Hier aan de Prinsengracht konden veel meer mensen worden geholpen en dat was nodig ook. Door de spectaculaire groei van Amsterdam was ook het aantal behoeftigen sterk toegenomen.

De gevel van Prinsengracht 135 is herbouwd in de 19e eeuw, maar de fronton (driehoek) met het oude stadswapen van Koggeschip met twee mannen en hond is nog origineel uit 1649. In de gevel en de poort zaten nog drie grote reliëfs waarschijnlijk gemaakt door Willem de Keyser.

Tijdens de napoleontische tijd werd de scheiding tussen de Oudezijds en Nieuwezijds Huiszittenhuizen opgeheven. De armenhulp voor de hele stad werd hier aan de Prinsengracht geregeld. Dat duurde tot 1870. Daarna kwam hier een brandweerkazerne.

Bron: theo bakker

Inschrijving van de bedeelden, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649
Inschrijving van de bedeelden, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649rijksmuseum
Oproep van de bedeelden, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649
Oproep van de bedeelden, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649rijksmuseum
Uitdeling van brood, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649
Uitdeling van brood, gevelsteen van het Nieuwezijds Huiszittenhuis, Willem de Keyser, 1649rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.