LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

de Zonnewijzer/Arnout Jan van Brienen

Herengracht 182

ontwerptekening van Herengracht 182, 1722
ontwerptekening van Herengracht 182, 1722beeldbank

Arnout Jan van Brienen koopt in 1771 het huis de Sonnewijser en laat het afbreken. Hij bouwt er een groot nieuw huis voor in de plaats, De Zonnewijser zoals wij die nu kennen. Het zonnetje boven de ruit op de eerste verdieping verwijst daar ook naar. Bovenop de daklijst komt het familiewapen, maar dat is tegenwoordig verdwenen.

De Zonnewijser is imposant, groot maar met bescheiden versieringen en een bekroning op de attiek met het familiewapen. De tuin achter het huis liep door tot aan Keizersgracht 195, dat ook bezit van de familie was. Ook het interieur is niet overdadig, maar wel wel imposant en zeer luxe.

Arnout Jan van Brienen hoorde tot de katholieke elite en zeer uitzonderlijk kreeg hij toestemming van de paus voor een privékapel, hierop de Herengracht. Van Brienen was hoofd van een bankiers- en handelshuis met grote sociale en politieke invloed. Zoals het hoorde, hield hij zich ook bezig met de welzijnszorg. Hij was regent van het Maagdenhuis en staat op het regentenstuk dat Adriaan de Lelie schilderde in 1788. Voor zijn zoon kocht hij Herengracht 284, wat wij nu kennen als het Van Brienenhuis?????. In het jaar van zijn overlijden stichtte hij Van Brienenhofje op Prinsengracht.

In 1868 werd Herengracht 182 voor een vriendenprijsje verkocht aan het Rooms Katholiek Gesticht voor Liefdadigheid, dat er een weeshuis begon. De tuin van De Zonnewijser moest plaats maken voor de aanleg van de Raadhuisstraat, daardoor kun je nu vanaf die straat de al even imposante achterkant van het pand zien.

Bron: Amsterdamse grachten

Gegevens van 7 november 2026.