LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Papeneiland

Prinsengracht 2

gezicht van de Brouwersgracht op het Papeneilandje, Jacob Cats, 1785
gezicht van de Brouwersgracht op het Papeneilandje, Jacob Cats, 1785Amsterdam Museum

Café Papeneiland is één van de meest gefotografeerde plekken van de stad. Wat weinigen weten is dat de gevel van het café niet zo origineel 17e eeuws is als de gevel eruit ziet. Begin 20e eeuw heeft Papeneiland een tuit-gevel, net als het huis ernaast op Prinsengracht 4.

Oorspronkelijk heeft Papeneiland wel een 17e eeuwse trapgevel, maar die is in de loop der eeuwen verdwenen. In 1955 is de gevel herbouwd, de tekening die Jacob Cats in 1785 van de hoek maakt is daarbij het voorbeeld. Ook het buurpand krijt dan zijn oude gevel terug.

De trapgevels zijn populair in het eerste deel van de 17e eeuw. Vanaf 1620 worden er veel gebouwd. De stad staat er vol mee. Volgens de jaartalsteen komt Papeneiland uit 1642. Overigens zijn Prinsengracht 2 en 4 lang niet de enige herbouwde grachtenpanden in de stad.

Er wordt wel gedacht dat Papeneiland het oudste café van de stad is, maar dat is niet waar, dat is hoogstwaarschijnlijk De Drie Fleschjes achter de Nieuwe Kerk. Hier op de hoek van de Brouwersgracht en de Prinsengracht zit in ieder geval sinds eind 19e eeuw een café.

Papeneiland kreeg in mei 2011 Bill Clinton op bezoek, de ex-president stuurt een maand later een dankbrief voor de gezelligheid en de heerlijke appeltaart.

Volgens een hardnekkig verhaal loopt er een tunnel vanuit café Papeneiland onder de Prinsengracht door naar de voormalige schuilkerk De Posthoorn aan de overkant van de gracht. In 2017 zijn de kelders onderzocht van de tunnel is geen spoor te vinden. De katholieken van de schuilkerk hebben die tunnel ook helemaal niet nodig gehad. Het woord schuilkerk is misleidend, iedereen weet dat aan de overkant een katholieke kerk zit en dat wordt ook toegestaan, zolang het gebouw maar niet op een kerk lijkt.

Bron: Papeneiland

Prinsengracht 2 (links), George Breitner, 1892-1896
Prinsengracht 2 (links), George Breitner, 1892-1896beeldbank
Prinsengracht 2 rond 1900 met een tuitgevel
Prinsengracht 2 rond 1900 met een tuitgevelbeeldbank

Gegevens van 7 november 2026.