LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Schilderij van Jeruzalemvaarders begin van groepsportretten

Zeedijk 2a

Crypte van de Geboortekerk te Bethlehem, 1520
Crypte van de Geboortekerk te Bethlehem, 1520Museum Catharijneconvent, Utrecht, foto Ruben de Heer

De alleroudste groepsportretten uit Amsterdam zijn geen schuttersstukken maar portretten van de Jeruzalemvaarders. Het zijn welgestelde mannen die zich na hun bedevaart naar het Heilige land lieten portretteren. Ze staan aan weerszijden van de crypte onder de Geboortekerk in Bethlehem, één van de hoogtepunten tijdens een bezoek aan Jeruzalem.

Er zijn slechts een paar van deze schilderijen overgebleven er moeten er meer geweest zijn. Het oudste bewaarde gebleven schilderij is van 1524-1525. De vier mannen waren in 1519 gezamenlijk op bedevaart geweest. Het schilderij hing vrijwel zeker hier in de Jeruzalemkapel.

De portretten van Jeruzalemvaarders zijn van grote invloed geweest op de Hollandse traditie van schuttersstukken en regentenportretten. Eén van de schilders van de portretten van Jeruzalemvaarders was Jan van Scorel. Hij was ook zelf op pelgrimage naar het beloofde land geweest.

Jan van Scorel maakte onderdeel uit van het atelier van Van Oostsanen in de Kalverstraat. In dat atelier ontstonden de eerste schuttersstukken. De schilderijen van de pelgrimvaarders zijn als het begin te zien van de Hollandse traditie van groepsportretten.

Bron: Rembrandts Room

Portretten van negen leden van de Utrechtse Jeruzalembroederschap, Jan van Scorel, 1535
Portretten van negen leden van de Utrechtse Jeruzalembroederschap, Jan van Scorel, 1535Centraal Museum Utrecht / Ernst Moritz
12 Jeruzalemvaarders van de Heilige Lande te Haarlem, Jan van Scorel, 1528
12 Jeruzalemvaarders van de Heilige Lande te Haarlem, Jan van Scorel, 1528Frans Halsmuseum
verloren gegaan schilderij van elf Jeruzalemvaarders van het Amsterdamse Jeruzalembroederschap, tekening uit 1725
verloren gegaan schilderij van elf Jeruzalemvaarders van het Amsterdamse Jeruzalembroederschap, tekening uit 1725beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.