LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Schutters van wijk VIII in Amsterdam onder leiding van kapitein Roelof Bicker

Oudezijds Voorburgwal 8

Schutters van wijk VIII in Amsterdam onder leiding van kapitein Roelof Bicker, Bartholomeus van der Helst, 1640 - 1643
Schutters van wijk VIII in Amsterdam onder leiding van kapitein Roelof Bicker, Bartholomeus van der Helst, 1640 - 1643rijksmuseum

Dit schilderij is speciaal voor de grote zaal van de Kloveniersdoelen gemaakt. Het hing daar boven de schouw. Rond 1640 hadden de kloveniers zeven opdrachten gegeven voor grote schuttersstukken om de zaal op te sieren. Daarvoor werden de belangrijkste schilders en de belangrijkste schutterijen van Amsterdam uitgekozen. De bekendste; 'De compagnie van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh', oftewel De Nachtwacht.

Ook nu hangt het schilderij 'De Schutters van wijk VIII in Amsterdam onder leiding van kapitein Roelof Bicker' op dezelfde zaal als de Nachtwacht. Niet meer in het gebouw van de Kloveniersdoelen aan de Nieuwe Doelenstraat, maar in de eregalerij van het Rijksmuseum. Het schilderij van Van der Helst hangt naast de Nachtwacht.

Midden op het schilderij staat een zwarte jongen, hij houdt de mantel van Roelof Bicker vast. Hoogstwaarschijnlijk is het "een zwarte huisbediende", zoals tot slaaf gemaakte jongetjes werden genoemd. Er zijn meer zwarte jongens in Amsterdamse huishoudens uit die tijd bekend.

Gek genoeg zag tot voor kort bijna iemand de jongen. Zelfs de conservatoren van het Rijksmuseum moesten bekennen dat ze hem niet hadden gezien. De jongen is de enige op het hele schilderij die ons niet aan kijkt, ook is van iedereen de naam bekend behalve van deze jongen. Eén van die bekende namen is de schilder zelf, hij staat uiterst links.

Roelof Bicker staat op nog een schuttersstuk. Op 'Maaltijd van schutters van Wijk 9 onder kapitein Jacob Backer en luitenant Jacob Rogh' van Nicolaes Pickenoy uit 1632 is hij de vaandrig met vaandel. Hij lijkt net binnen gekomen te zijn op weg naar de lege stoel in het midden.

Bron: de 18e eeuw

de zwarte jongen naast Roelof Bicker
de zwarte jongen naast Roelof Bickerrijksmuseum
Bartholomeus van der Helst, helemaal links op het door hem geschilderde schuttersstuk
Bartholomeus van der Helst, helemaal links op het door hem geschilderde schuttersstukrijksmuseum
Maaltijd van schutters van Wijk 9 onder kapitein Jacob Backer en luitenant Jacob Rogh, Nicolaes Pickenoy, 1632, Roelof Bicker is man met het vaandel in het midden
Maaltijd van schutters van Wijk 9 onder kapitein Jacob Backer en luitenant Jacob Rogh, Nicolaes Pickenoy, 1632, Roelof Bicker is man met het vaandel in het middenAmsterdam Museum
Roelof Bicker op het schuttersstuk van Nicolaes Pickenoy
Roelof Bicker op het schuttersstuk van Nicolaes PickenoyAmsterdam Museum

Gegevens van 7 november 2026.