loterij voor de Oude Kerk

De Oude Kerk is de eerste eeuwen stap voor stap uitgebreid. Vaak werd dat betaald door rijke Amsterdammers, maar in 1549 en 1558 schreef de kerk een loterij uit. In 1549 werd zo geld ingezameld om de toren te verhogen. In 1558 moest het koor, het middenstuk van de kerk, verhoogd worden. Zo konden de ramen hoger worden en er meer licht in de Oude Kerk vallen.

In de 16e en 17e eeuw kwam het vaker voor dat kerken, gasthuizen of bijvoorbeeld het Dolhuis loterijen gebruikten om uitbreidingen te betalen. Het was dan gebruikelijk om op dat lot een kort rijmpje te schrijven. Al die rijmpjes werden voorgelezen tijdens de trekking van de loterij. Zo'n trekking was een spektakel dat dagen kon duren.

De loterij van 1558 bracht kennelijk voldoende op, twee jaar was het koor verhoogd. Er is een loterijbriefje bewaard gebleven, daarop is de omgeving van het kerk een groot bouwterrein. De kerk zelf staat deels in de steigers en overal liggen bouwmaterialen.

Bijzonder is de afbeelding van Sint Nicolaas, rechts boven op het loterijbriefje. In 1558 heette de Oude Kerk nog de Sint Nicolaaskerk, in de kerk stond een zeer kostbaar zilveren beeld van de heilige. Dat beeld is na de protestante machtsovername in 1578 omgesmolten in munten. We weten niet precies hoe dat beeld er uit heeft gezien, maar waarschijnlijk staat op het loterijbriefje de enige afbeelding van het Sint Nicolaasbeeld die bestaat.