de Waag als gildehuis

Begin 17e eeuw wordt de Waag in gebruik genomen om goederen te wegen en belasting te heffen. Dat gebeurt op de benedenverdieping van wat ooit de Sint Anthonispoort was. De bovenverdieping staat dan leeg.

In 1617 krijgen vier gilden de beschikking over de bovenverdieping. Hier komen het Sint Lucasgilde, het Chirurgijnsgilde, het Smidsgilde en het Metselaarsgilde. Ze krijgen allemaal een eigen opgang op een hoek van de Waag. En elke opgang krijgt een eigen poortje met bij het gilde passende versiering.

De gilden kregen in de Waag meer ruimte. Hoe de gildekamers eruit hebben gezien is niet bekend, er zijn nauwelijks oude afbeelding bewaard gebleven. Dat is zeker jammer bij het Sint-Lucasgilde van de kunstenaars, de feesten die zij hier in de Waag gaven waren legendarisch. Het Chirurgijnsgilde liet hier in 1691 het Theatrum Anatomicum bouwen.

Het Metselaarsgilde gebruikte het gebouw ook om de leerling-metselaars hun meesterproef te laten maken. Aan de buitenkant zijn een aantal meesterproeven te zien van leerling metselaars waarmee ze het lidmaatschap van de gilde verdienden.