LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Jan Claesz van Vlooswijk

Singel 251

Schutters van de compagnie van kapitein Jonas Cornelisz Witsen en luitenant Volckert Overlander, Cornelis van der Voort, 1612-1614
Schutters van de compagnie van kapitein Jonas Cornelisz Witsen en luitenant Volckert Overlander, Cornelis van der Voort, 1612-1614hart.amsterdam

Jan Claesz van Vlooswijck heeft kapitalen verdiend met de handel in ossen en is één van de rijkste mannen van Amsterdam. Hij koopt duizenden dieren in Jutland en Noord-Duitsland vervoert die naar Holland, hier laat hij de ossen vetmesten en verkoopt ze daarna. Van Vlooswijck staat op maar liefst twee schuttersstukken en één groepsportret. Voor het eerst wordt hij geschilderd als sergeant in de compagnie van Jonas Witsen. Cornelis van der Voort maakt dat schuttersstuk tussen 1612 en 1614.

De Republiek wordt in die jaren verscheurd door de strijd tussen remonstranten en contraremonstranten en Jan Claesz van Vlooswijk maakt deel uit van de remonstranten.

Van Vlooswijk wordt uit de compagnie gezet nadat hij burgemeester Reinier Pauw beledigd omdat Pauw verantwoordelijk was voor de veroordeling en executie van Johan van Oldenbarnevelt. Ook voorspelde hij dat er ooit een standbeeld voor Van Oldenbarnevelt zou worden opgericht.

Van Vlooswijck noemde zichzelf een vijand was van de (contraremonstrantse) gereformeerde religie. Uitspraken die in het Amsterdam van 1618 niet zonder gevolgen konden blijven. De contra-remonstranten hadden de macht stevig in handen en vervolgden andersdenkenden.

In 1624 komt Van Vlooswijck hier aan het Singel wonen en beginnen de verhoudingen wat te ontspannen, in 1628 komt Van Vlooswijck weer bij de schutterij, hij wordt kapitein. Maar de schutters zijn zijn uitspraken niet vergeten en weigeren hem te erkennen vanwege zijn remonstrante overtuging. Deze keer buigt het stadsbestuur en worden de opstandige schutters ontslagen.

In 1642 wordt Jan Claesz van Vlootwijck twee keer afgebeeld. Nicolaes Pickenoy schildert hem als kapitein van zijn eigen compagnie. Van Vlooswijck staat in het midden net voor de schutters. Hij was op dat moment ook één van de overlieden van de Kloveniersdoelen. Dat was ook de plek waar het schuttersstuk van Pickenoy kwam te hangen.

Govert Flinck schilderde overlieden van de Kloveniersdoelen. Jan Claes van Vlooswijck is de man in het midden. Ook dit schilderij kwam in de Kloveniersdoelen te hangen.

Jan Claesz van Vlooswijck  op het schuttersstuk van Van der Voort
Jan Claesz van Vlooswijck op het schuttersstuk van Van der Voorthart.amsterdam
Officieren en schutters van wijk IV onder kapitein Jan Claesz van Vlooswijck en luitenant Gerrit Hudde, Nicolaes Pickenoy, 1642
Officieren en schutters van wijk IV onder kapitein Jan Claesz van Vlooswijck en luitenant Gerrit Hudde, Nicolaes Pickenoy, 1642rijksmuseum
Jan Claesz van Vlooswijck  op het schuttersstuk van Pickenoy
Jan Claesz van Vlooswijck op het schuttersstuk van Pickenoyrijksmuseum
de doelheren van de Kloveniersdoelen, Govert Flinck, 1642
de doelheren van de Kloveniersdoelen, Govert Flinck, 1642Rijksmuseum
Jan Claesz van Vlooswijck op het schilderij van Govert Flinck
Jan Claesz van Vlooswijck op het schilderij van Govert FlinckRijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.