LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

bolwerk De Bogt

Zoutkeetsplein

Bolwer de Bogt met molen De Vervanger, Evert Doublet, 1840
Bolwer de Bogt met molen De Vervanger, Evert Doublet, 1840beeldbank

Bolwerk De Bogt stond hier, het was een versterking in de aarden wal die hier de stad afsloot. De Bogt was twee en een halve meter hoog en er stonden kanonnen op. Die controleerden de toegang via de Haarlemmerdijk naar de stad.

De Bogt had haar naam te danken aan de buiging die de aarden wal hier maakte. De wal kwam van Bolwerk Blaauwhoofd (het huidige Baretszplein) en boog hier af naar het zuiden naar Bolwerk Westerbeer (waar de spoorlijn nu het Westerkanaal kruist). Vanaf daar werd de aarden wal een stenen muur.

Bovenop De Bogt stond een molen, zoals bij bijna elk bolwerk. Hier stond korenmolen De Vervanger, die hier in 1688 kwam. De molen brandde af in 1878 vlak voordat de molen gesloopt zou worden.

Het bolwerk was toen al geen verdedigingswerk meer. Vanaf 1845 werd de stadswal onderdeel van het Westerplantsoen, een langgerekt wandelpark tussen de Haarlemmerpoort en het IJ.

Bij De Bocht lag de populaire Tuin Welgelegen, met een herberg, muziektent en later een zomertheater. Amsterdammers wandelden hier tussen bomen en struiken en genoten vanaf de verhoogde wallen van het uitzicht over het IJ en Waterland.

Bron: Theo Bakker

Bolwerk De Bogt vanuit het noorden, George Westenberg, 1815
Bolwerk De Bogt vanuit het noorden, George Westenberg, 1815beedlbank
zicht vanaf Bolwerk Westerbeer met molen De Vervanger op Bolwerk De Bogt en molen De Bok op Bolwerk Blaauwhooft, Isaac de it, 1802
zicht vanaf Bolwerk Westerbeer met molen De Vervanger op Bolwerk De Bogt en molen De Bok op Bolwerk Blaauwhooft, Isaac de it, 1802beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.