eerste hagepreek

Hier op een braakliggend stuk rietland werd op op 31 juli 1566 de eerste openbare protestante kerkdienst van Amsterdam gehouden. Dat was verboden in het streng katholieke Amsterdam. De locatie was zo gekozen dat het net buiten het rechtsgebied van de stad viel. De grens van de stad was de Haarlemmerpoort die op de huidige Haarlemmersluis stond.

Hagepreken, protestante kerkdiensten in de open lucht, werden die zomer op meer plekken in de Republiek gehouden. Amsterdamse gelovingen waren al naar Zwaag, Den Ilp en Overveen gegaan. Eind juli durfden ze het ook aan vlak bij de stad.

Hoeveel gelovigen bij elkaar kwamen is onbekend, maar zo veel dat het stadsbestuur graag had willen optreden. De schutterij weigerde, ze waren er om op te treden tegen vijanden, niet om Amsterdammers met een ander geloof te vervolgen. Velen van hen zullen sympathie voor de protestanten gehad hebben.

Jan Arentz, een mandemaker uit Alkmaar, preekte hier op de Rietvinck. Hij stond bekend als een meeslepend prater, zijn preek duurde vier uur.

Nog diezelfde week, op 4 augustus, volgde een twee preek, die opnieuw veel Amsterdammers trok. De schout wilde met zijn manschappen ingrijpen maar hij werd bij de Haarlemmerpoort tegengehouden door de schutterij. Vanaf dat moment stond het stadsbestuur machteloos tegenover de protestante kerkdiensten.

Later die augustusmaand breekt de beeldenstorm los en wordt de Oude Kerk geplunderd en later ook het Minderbroedersklooster. De invloed van de protestanten is zo groot dat ze het geplunderde klooster mogen gebruiken voor erediensten, Jan Arentsz predikt daar.

Lang duurt dit niet, enkele maanden later arriveert Alva met zijn bloedraad, hij start een medogenloze vervolging van protestanten, ketters in zijn ogen. Eén van de slachtoffers is Pieter Jansz de Witt, de eigenaar van de grond op de Rietvinck. Jan Arentsz vlucht naar Duitsland.