LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

doodgeschoten tijdens het Aardappeloproer

Brouwersgracht 169

politierapport van de dood van Hendrka Sturm, met een tekeningetje van de baan van het schot
politierapport van de dood van Hendrka Sturm, met een tekeningetje van de baan van het schotbeeldbank

Op 5 juli 1917 zit Hendrika Sturm hier aan de Brouwersgracht 169 in de voorkamer. Ze zit daar samen met haar verloofde, de rest van de familie zit in de achterkamer. Rond half tien 's avonds treft een verdwaalde politiekogel de 17 jarige Hendrika in de buik. Hendrika is zwaar gewond, ze wordt nog naar het Binnengasthuis gebracht, maar die nacht overlijdt ze.

De kogel komt van de brug bij de Binnen Dommersstraat, zo'n zestig meter verderop. Er zijn de hele dag al heftige ongeregeldheden met relschoppende jongeren en stakende havenarbeiders. Het lukt de politie niet om de menigte te verspreiden en dus wordt er met scherp geschoten. In de Vinkenstraat overlijdt een man en even later wordt Hendrika getroffen hier op de Brouwersgracht.

Het is het hoogtepunt van het Aardappeloproer. Dat oproer begon op 28 juni 1917. Aardappelen waren schaars geworden tijdens de Eerste Wereldoorlog en de arme bevolking van de Jordaan had honger. Op die 28 juni ontdekten vrouwen een schuit vol aardappelen aan de Prinsengracht, bestemd voor soldaten. De vrouwen plunderden de schuit, het begin van het Aardappeloproer.

In de dagen die volgenden werden winkels, pakhuizen en treinwagons geplunderd. Ook op de Oostelijke eiland breken felle onrusten uit. Om de rust terug te brengen kregen op 5 juli de soldaten opdracht om met scherp te schieten. Er vielen in totaal 9 doden.

Na 5 juli werd het weer rustig in de stad. Er arriveerden nieuwe voorraden aardappelen. De begrafenis van Hendrika Sturm liep uit op een volksprotest. Om niet te provoceren was er alleen politie in burger aanwezig.

Vier maanden na de dood van Hendrika kreeg haar neef een kind. Hij noemde dat kind als eerbetoon naar zijn nicht. Deze net geboren Hendrika Sturm zou later bekend worden onder haar artiestennaam Rita Corita.

Bron: Marielle Hageman

rellen tijdens het aardappeloproer
rellen tijdens het aardappeloproerwiki
vrouwen plunderen pakhuis Spitsbergen aan de Brouwersgracht
vrouwen plunderen pakhuis Spitsbergen aan de BrouwersgrachtNationaal Archief

Gegevens van 7 november 2026.