LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Karthuizerklooster

Karthuizersstraat

het karthuizerklooster in de 1e helft van de 16e eeuw, tekening uit 1770, Caspar Philps
het karthuizerklooster in de 1e helft van de 16e eeuw, tekening uit 1770, Caspar Philpsbeeldbank

In de laatste jaren van de 14e eeuw wordt hier het Karthuizerklooster gebouwd. Het klooster ligt ruim buiten de stad, maar in een tijd waarin iedereen nog godvrezend katholiek is, is dat nauwelijks een probleem. De Karthuizer krijgen hulp vanuit de bevolking, gewone Amsterdammers komen bouwmaterialen en maaltijden brengen. Enkele rijke families schenken land en geld. Al gauw heeft het klooster uitgebreide landerijen in de ruime omgeving.

De Karthuizer monninken leven als kluizenaars. Ze hebben allemaal een huisje rondom hte kloosterhof. Beneden werken ze, boven slapen en mediteren de monniken. Op zondag eten ze gezamenlijk, op maandag mogen ze praten, voor de rest is het stil. In het klooster worden veel boeken met de hand gekopieerd, de Karthuizers hebben een indrukwekkende bibliotheek.

In de 16e eeuw verandert de situatie dramatisch voor de monniken. De Amsterdammers zijn de vele klooster met hun enorme rijkdom zat en de oprukkende reformatie maakt het onveilig. De Karthuizers kopen zelfs een huis in de stad om zich terug te kunnen trekken als dat nodig is.

Op 27 september 1566 treft de Beeldenstorm het klooster. De gebouwen worden geplunderd en vernield, pas de volgende dag slaagt de schutterij er in om het gebouw te heroveren. Vanaf dat moment wordt het echt gevaarlijk voor de de monniken. Buiten de stad trokken Geuzen rond, die katholieken en zeker kloosters aanvallen. Een muur om het klooster, een gracht en ingekwartierde soldaten kunnen niet voorkomen dat de Geuzen eind 1572 het klooster innemen en verwoesten. Van de beroemde bibliotheek blijven drie kleine boekjes over.

In de jaren erna is nog wel geprobeerd om het Karthuizerklooster te herbouwen, maar zonder succes en na de protestante machtsovername van 1578 is het definitief over. De monniken die nog leven mogen blijven wonen, maar het klooster en alle bezittingen gaan naar het Burgerweeshuis.

Van de kloostergerbouwen is niets over, wel zijn bij opgravingen dikke muren teruggevonden, daardoor weten we nu dat de gebouwen het blok tussen de Tichelstraat, de 2e Boomdwarsstraat, de Lindengracht en de Karthuizersstraat besloegen.

Bron: 21 amsterdamse kloosters

het Karthuizerklooster is nog goed herkenbaar op de kaart uit 1625
het Karthuizerklooster is nog goed herkenbaar op de kaart uit 1625rijksmuseum
het klooster na de verwoestingen, Claes Jansz Visscher, 1607-1608
het klooster na de verwoestingen, Claes Jansz Visscher, 1607-1608beeldbank
de opgegraven kloostermuren
de opgegraven kloostermurenbeeldbank

Gegevens van 7 november 2026.