LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

brand in Lijnbaan Het Grote Speeljagt

Marnixstraat

brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761, Simon Fokke, 1761
brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761, Simon Fokke, 1761Rijksmuseum

De verdedigingswal rond de stad was de plek waar lijnbanen werden aangelegd. Tussen de wal en Baangracht zijn lange stukken recht land beschikbaar, de gracht heet niet voor niets nu de Lijnbaansgracht. Hier tussen bolwerk Slotermeer en bolwerk Rijkeroort ligt lijnbaan Het Grote Speeljagt.

Lijnbanen zijn brandgevaarlijk, er ligt kurkdroge hennep en teer en de gebouwen en constructies zijn allemaal van hout. Lijnbaan Het Grote Speeljagt is zeker twee helemaal afgebrand. Het maakte grote indruk in de stad.

Op 3 november 1761 kookt een ketel met teer over, die vervolgens in brand vloog. De lijnbaan gaat verloren net als een paar schuren en pakhuizen vol hennep en teer. De volgende dag smeult het nog. Simon Fokke teken de brand vanaf de Egelantiersgracht. Links op de achtergrond staat molen De Bloem op het bolwerk Rijkeroort.

Bijna een eeuw later op, 2 juli 1858, brandt het opnieuw in de Lijnbaan. De Lijnbaan wordt dan niet meer gebruikt om touw te maken, er wordt katoen opgeslagen. In korte tijd ontstaat een vuurzee en het vuur slaat over de Baangracht naar de Nieuwe Leliestraat. Alle huizen tussen de Egelantiersgracht en de Nieuwe Leliestraat branden af. Er wonen 27 arme gezinnen. Ook een school gaat verloren net als verschillende bedrijven en pakhuizen vol met vlas, hennep en katoen. JGL Rieke legt de ravage na de brand vast.

brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761
brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761beeldbank
brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761
brand in lijnbaan Het Grote Speeljagt op 13 november 1761beeldbank
de ruine na de brand van 2 juli 1858, JGL Rieke, 1858
de ruine na de brand van 2 juli 1858, JGL Rieke, 1858beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.