Lastage

De Lastage is het gebied tussen de Geldersekade, Waalseilandsgracht, Oudeschans en Sint Antoniesbreestraat. Het was oorspronkelijk een inham van het IJ ontstaan tijdens een overstroming in de 12e eeuw. Het was een moerassig gebied dat buiten de (huidige) Zeedijk lag. De naam komt hoogstwaarschijnlijk van het ballasten van schepen die zonder lading vertrokken.

Eind 14e eeuw ontstond hier een scheepsbouwgebied, buiten de stadsgrenzen, er kwamen werven en lawaaiige, stinkende en brandgevaarlijke industrieën. Maar de stad groeide en kwam steeds dichterbij.

Het stadsbestuur was bang dat aanvallers de Lastage zouden gebruiken. En dus moest er ruimte vrijblijven voor de kanonnen en moest de grond drassig blijven. Ondanks dat werd de Lastage meerdere keren aangevallen en vernietigd door de Gelderse troepen. Ter bescherming werd er een gracht gegraven met twee verdedigingstorens, waarvan de Montelbaanstoren nog bestaat. Maar ook dat hield de aanvallers niet tegen.

Voor de ondernemers op de Lastage was de situatie onverteerbaar, zij eisten dat de stadsmuren zouden worden uitgebreid en de Lastage binnen de veilige muren zou komen te liggen. Een langdurig conflict tussen de ondernemers en het stadsbestuur was geboren. Onder aanvoering van Olfert Hendricksz. (in de Fuyck) en Cornelis Pietersz Boom werd tot aan de landvoogdes in Brussel geprocedeerd. Er komt pas een begin van een oplossing na arbitrage door de nieuwe stadhouder Willem van Oranje, die toen nog trouw dienaar was van de Spaanse koning Filips de 2e.

Pas na de alteratie van Amsterdam in 1578 wordt begonnen om de Lastage binnen de stadsmuren te brengen. Gelijktijdig wordt begonnen met de aanleg van de werkeilanden Rapenburg, Uilenburg en Marken. De overlastgevende industrie kon daar naartoe vertrekken. De ondernemers en het stadsbestuur bleven nog lang ruziën over de waardevermeerdering van de grond.