LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Fort van Sjako

Elandsgracht 73

het Fort van Sjako, Albert Greiner, 1880
het Fort van Sjako, Albert Greiner, 1880beeldbank

Tot 1886 stond hier een krottencomplex, het Fort van Sjako. Het complex was berucht vanwege de armoedige bouwvalligheid, maar tegelijkertijd beroemd omdat het de uitvalsbasis zou zijn geweest van Amsterdamse bekendste crimineel Sjako. Helaas heeft hij waarschijnlijk hier nooit gewoond.

In de verhalen over Sjako speelt het Fort een belangrijke rol. Hier zou hij veilig zijn geweest, in het doolhof van steegjes en krotten. Er was altijd een ontsnappingsroute via een luik of stortkoker. En als alle uitgangen afgesloten werden door de politie kon Sjaco steeds ontsnappen verkleed als oud vrouwtje.

De verhalen over Sjaco waren populair in de 18e en 19e eeuw. Schrijvers als Justus van Maurik maakten de verhalen steeds mooier. Zeker is wel dat hier een groot huizencomplex heeft gestaan. Dat soort complexen werden vaak een fort genoemd, ze waren opgedeeld in allemaal kleine huisjes die met smalle steegjes en doorgangen met elkaar verbonden waren.

Na de demping van de Elandsgracht in 1886 is het fort gesloopt en liet de nieuwe eigenaar, hier huizen bouwen 'voor nette, fatsoenlijke ambachtslieden'.

Bron: oneindig Noord-Holland

kamer in het Fort van Sjako, Johan Braakensiek, 1886
kamer in het Fort van Sjako, Johan Braakensiek, 1886beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.