Sjako

Op 6 augustus 1718 werd Jacob Balck levend geradbraakt en onthoofd, dat gebeurde op de Dam. Wij kennen Jacob vooral als Sjako, of Sjacoo of Jaco. Een legendarische bendeleider die het imago had van een Robin Hood.

Volgens de legende zou Sjako hier gewoond hebben aan de Elandsgracht, maar uit het strafdossier tegen hem blijkt dat hij vooral op en rond de Warmoesstraat woonde.

Jacob is in 1710 betrokken bij een moord op de Amsterdamse kermis, hij wordt tot dertig jaar tuchthuis en brandmerken veroordeeld, maar hij weet te ontsnappen. Jacob blijft lang uit de handen justitie. Veel inbraken en overvallen in die periode worden aan Skaco toegeschreven, maar hij is maar veroordeeld voor enkele misdaden.

De inbraak bij Lucas de Jong aan de Ringdijk in de Watergraafsmeer, in december 1715, werd Jaco fataal. De Jong hoort bij de Amsterdamse elite en dat kan het Amsterdamse gerecht niet laten passeren. Uiteindelijk voor Jacob Balck een maand later gearresteerd in herberg De Vergulde Wagen op het Haarlemmerplein. Hij ligt daar in bed met zijn ‘bijzit’ Griet Lommers.

Na een langdurig proces krijgt Sjako de doodstraf. Na zijn executie wordt als vogelvoer opgehangen op het galgenveld op de Volewijk aan de overkant van het IJ. Vanaf dat moment is de legendevorming begonnen.

Sjako was waarschijnlijk gewoon een zware crimineel, in de verhalen werd hij als snel een Robin Hood die stal van rijken en dat verdeelde onder de armen. Het krottencomplex hier aan de Elandsgracht speelde daar een centrale rol in. Sjako zou er vrij spel hebben gehad in de wirwar van steegje, doorgangen en spelonken. Volgens de verhalen zou Sjako keer op keer hebben weten te ontsnappen door zich te verstoppen in het Fort of door zich te verkleden als oud vrouwtje.

Uiteindelijk is de legende groter geworden dan de feiten en heten de panden hier het Fort van Sjako.