LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Toevlugt voor Behoeftigen

Passeerdersgracht 19

Toevlugt voor Behoeftigen, Hendrik ten Cate, 1850
Toevlugt voor Behoeftigen, Hendrik ten Cate, 1850beeldbank

Een paardenstal in de Walengang werd in 1844 omgebouwd tot opvang voor daklozen. Toevlucht voor Behoeftigen zou uitgroeien tot noodopvang voor honderden. De Toevlucht was een alternatief voor de ‘Hulp voor Onbehuisden’. Veel daklozen voelden zich daar niet thuis, bij het HvO bemoeiden ze zich nadrukkelijk met het leven van de hulpzoekers en wilden ze hen 'verbeteren'. Daar zat lang niet iedereen op te wachten.

Bij Toevlucht voor Behoeftigen moesten de daklozen een kleine eigen bijdrage betalen. Voor 5 cent kregen ze maaltijd of een overnachting. In de stad waren bonboekjes te koop daarmee konden weldoeners bonnen kopen die ze uit konden delen aan daklozen. Die konden met de bonnen een maaltijd of overnachting in de Toevlucht kopen. Een zelfde systeem als bij de Soeploods op de Herenmarkt.

Toevlucht voor Behoeftigen groeide erg snel. In 1850 werden de panden naast de Walengang afgebroken en vervangen door een fors gebouw aan de Passeerdersgracht, dat er vandaag nog staat. In het pand werkte bijna alles op stoom. Er werd mee gekookt, verwarmd en geventileerd. Het pand had een gaarkeuken met een eetzaal voor 400 daklozen en slaapzalen voor 82 mannen en 18 vrouwen.

In 1924 sliepen er nog 25 duizend mensen per jaar, maar 7 jaar laten ging Toevlucht voor Behoeftigen toch dicht. De begroting was niet meer rond te krijgen, ook omdat de gemeenten vond dat daklozen wel bij Hulp voor Onbehuisden terecht konden.

Bron: theo bakker

slaapzaal met kribben en hangmatten, Hendrik ten Cate, 1850
slaapzaal met kribben en hangmatten, Hendrik ten Cate, 1850beeldbank
de eetzaal, Hendrik ten Cate, 1850
de eetzaal, Hendrik ten Cate, 1850beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.