Boomklok

In de toren van de Oude Kerk hangen vier klokken, de kleinste daarvan is de boomklok. Die klok bepaalde vroeger wanneer de haven van Amsterdam werd afgesloten. In het water om de stad stonden rijen palen met doorgangen voor de scheepvaart. Na het luiden van de boomklok werden boomstammen aan kettingen in de doorgangen gevaren en was de stad onbereikbaar vanaf het IJ.

De klok is in 1659 door François Hemony gegoten en weegt 450 kilo, de boomklok is 87 cm in doorsnee. Op de klok staat: Sit nomen domini benedictum Franciscus Hemony me fecit Anno Domini 1659. Oftewel: 'Moge de naam van de Heer geprezen worden. François Hemony heeft mij gemaakt in het jaar des Heren 1659.' Deze boomklok verving de klok die hier al eerder hing, er hing waarschijnlijk al vanaf 1450 een boomklok in de Oude Kerk.

Wie na het luiden van de boomklok aankwam kon pas de volgende ochtend naar binnen. De bemanning kon dan de nacht doorbrengen in de Nieuwe Stadsherberg, op de plek waar nu het Centraal Station staat.

Pas in 1866 werd de afsluiting van de stad met boomstammen gestopt. Voor de verdediging van de stad waren de bomen in de 19e eeuw niet meer nodig, maar ze werden nog wel gebruikt om belastingen te innen. Door de bomen te sluiten kon voorkomen worden dat vracht in het donker ongezien de stad in kwam zonder belasting te betalen. In 1866 werden de stedelijke belastingen afgeschaft en verloren de bomen hun functie.

Na 1866 begon de boomklok aan zwerftocht. Eerst kwam de klok te hangen in het torentje van de Leidsepoort, toen die gesloopt werd kwam de boomklok te hangen in de klokkentoren van Hotel American. Sinds 1946 hangt de boomklok weer hier in de Oude Kerk.