LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

speelhuis Het Wijnvat

Prins Hendrikkade 18

de kaartspelers, Jan Ekels, 1784
de kaartspelers, Jan Ekels, 1784rijksmuseum

Speelhuis Het Wijnhuis was in de 17e eeuw een ruige kroeg, waar prostituees hun klanten oppikten en stevig gegokt kon worden. Het Wijnvat aan de Prins Hendrikkade was in de 17e eeuw één van de beruchtste speelhuizen.

In Het Wijnvat stonk het “geweldig naar haring”, wat niet gek was, voor de deur, op de Haringpakkerij, werd de vis ingepakt en schoongemaakt. Ondanks de penetrante vislucht trok Het Wijnvat veel publiek. Op de kades kwamen veel zeelieden met hun gage op zak en dat trok weer veel prostituees naar Het Wijnvat.

Het Wijnvat komt in de archieven voor omdat de schout een aantal keren binnenviel en de aanwezige dames van lichte zeden oppakte. Op een avond in 1673 zelfs het recordaantal van dertien; de meeste vrouwen kwamen van buiten Amsterdam en allemaal waren zij al eerder opgepakt.

In 1681 beschrijft de anonieme auteur van het boek '’t Amsterdamsch Hoerdom' de herberg. Bij binnenkomst betaalden bezoekers vooraf drie stuivers voor hun consumpties. Prostituees zonder mannelijk gezelschap moesten twee stuivers ‘entreegeld’ betalen. Aan één van de tafeltjes wachtten ze vervolgens op hun klanten.

De bezoekers dansten op de opzwepende muziek van een ensemble met bas, hakkebord (citer) en viool. De muzikanten, meestal Asjkenazische Joden, leefden van de fooienpot. Ze speelden zogeheten ‘pluggedansen’ voor twee vrouwen en twee mannen.

Speelhuis Het Wijnvat ging al om tien uur 's avonds dicht, dat was om vechtpartijen en geluidsoverlast van dronken bezoekers te voorkomen. Als er klachten kwamen kon de schout de zaak laten sluiten.

Bron: Ons Amsterdam

herbergscène met kaartspelers, Jan Steen, ca. 1650 - 1679
herbergscène met kaartspelers, Jan Steen, ca. 1650 - 1679rijksmuseum
herberg, 1620-1625
herberg, 1620-1625rijksmuseum

Gegevens van 7 november 2026.