LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Hollandsche Gazfabriek

Nicolaas Witsenstraat

de Hollandsche gazfabriek, gezien over de Lijnbaansgracht, JMA Rieke, 1886
de Hollandsche gazfabriek, gezien over de Lijnbaansgracht, JMA Rieke, 1886beeldbank

Hier kwam in 1845 de Hollandsche Gazfabriek. De fabriek werd gebouwd uit onvrede over de hoge prijzen van de Engelse Gasfabriek. De fabriek leverde gas van 1847 tot 1885. De Hollandsche Gazfabriek bleek in de praktijk net zo duur als de Engelse concurrent. Beide bedrijven maakten enorme winsten.

Het gas werd gemaakt uit steenkool. Door steenkool sterk te verhitten, kwam brandbaar gas vrij. Dat werd gezuiverd, opgeslagen in grote gashouders. Met leidingen ging het gas de stad in. Het gas werd vooral gebruikt voor verlichting. Gasverlichting maakte het mogelijk om straten, winkels, theaters en cafés na zonsondergang helder te verlichten. In 1849 was de hele Amsterdamse binnenstad voorzien van gasstraatlantaarns.

De onvrede over de hoge gasprijzen werd eind 19e eeuw zo groot dat de gemeenten besloot in te grijpen. In het Westerpark kwam de Westergasfabriek en in 1885 werd de Hollandsche Gazfabriek van het leidingnet afgesloten en moest de fabriek sluiten.

de aanleg van twee gashouders op het terrein van de Gazfabriek, op de achtergrond molen De Hoop, Cornelis Springer, 1847
de aanleg van twee gashouders op het terrein van de Gazfabriek, op de achtergrond molen De Hoop, Cornelis Springer, 1847beeldbank
prent over de Hollandsche Gazfabriek
prent over de Hollandsche Gazfabriekbeeldbank

Gegevens van 7 november 2026.