LociAmsterdam, verhaal voor verhaal

Verhaal

Paleis voor Volksvlijt

Frederiksplein

het Paleis voor Volksvlijt, gebroeders Douwes, 1883
het Paleis voor Volksvlijt, gebroeders Douwes, 1883beeldbank

In 1864 verrijst hier een kathedraal van staal en glas. Samuel Sarphati neemt het initiatief voor dit Paleis voor Volksvlijt. De sociaal bewogen Sarphati wil de stad vooruithelpen. Hij ziet dagelijks hoe armoede en slechte hygiëne in grote delen van de stad. Het enorme paleis moet mensen kennis laten maken met nieuwe machines, uitvindingen en producten.

Sarphati werd geïnspireerd door Crystal Palace in Londen. Architect Cornelis Outshoorn maakt een soortgelijk gebouw. Veel hoge bogen en glas. Onder het glazen dak ontstaat een enorme tentoonstellingsruimte. ’s Avonds verlichten duizenden gaslampen het gebouw.

Het Paleis voor Volksvlijt werd geopend door prins Frederik, de oom van koning Willem III op 17 augustus 1864. Het plein voor het paleis werd bij die gelegenheid omgedoopt tot het Fredriksplein. Tot dan toe heette het het Utrechtseplein.

Maar met tentoonstellingen alleen komt er onvoldoende geld binnen. Het paleis wordt daarom ook gebruikt voor concerten, toneel, opera en dans. Er zijn zelfs hondententoonstellingen. De galerij achter het Paleis voor Volksvlijt wordt omgebouwd tot een winkelcentrum. Het gebouw krijgt de bijnaam ‘Paleis voor Volkspret’.

In de nacht van 17 op 18 april 1929 breekt brand uit en het glazen paleis wordt verwoest. Alleen de winkelgalerij blijft nog staan, maar wordt in 1961 ook gesloopt. Het hoofdkantoor van de Nederlandse Bank komt ervoor in de plaats. Veel Amsterdammers vinden het één van de lelijkste gebouwen van de stad en zouden graag het Paleis voor Volksvlijt herbouwd zien.

Bron: theo Bakker

de inwijding van het Paleis voor Volksvlijt, 1864
de inwijding van het Paleis voor Volksvlijt, 1864Rijksmuseum
Paleis voor Volksvlijt, 1869
Paleis voor Volksvlijt, 1869Rijksmuseum
tentoonstelling in het Paleis, 1892
tentoonstelling in het Paleis, 1892Rijksmuseum
zicht op het Paleis voor Volksvlijt vanaf de Amstel, gebroeders Douwes, 1883
zicht op het Paleis voor Volksvlijt vanaf de Amstel, gebroeders Douwes, 1883wiki
het Paleis voor Volksvlijt na de brand, 1929
het Paleis voor Volksvlijt na de brand, 1929beeldbank

Gegevens van 7 november 2026.